خیز عربستان برای فتح بازار مواد معدنی؛ سرمایهگذاریها در مسیر رشد
گروه: معدن | کد خبر: ۵۸۲۰ | تاریخ: ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ - ۱۰:۵۳
توسعه معدن در کشورهای مختلف نشان داده است که برخورداری از ذخایر زیرزمینی بهتنهایی برای رشد این بخش کافی نیست. سرمایه، فناوری، تجهیزات تخصصی و دسترسی به بازارهای جهانی از مهمترین عواملی هستند که میتوانند ظرفیتهای معدنی را به فعالیت اقتصادی پایدار تبدیل کنند. از همین رو، همکاری میان کشورها در حوزه معدن میتواند از مبادلات تجاری فراتر رفته و به بستری برای اجرای پروژههای مشترک، توسعه اکتشاف و تکمیل زنجیره ارزش تبدیل شود.
سرمایهگذاری مشترک، انتقال فناوری و دانش فنی، همکاری میان شرکتهای معدنی و پیمانکاران و استفاده از تجهیزات و فناوریهای جدید، از جمله راهکارهایی است که میتواند هزینه و ریسک اجرای پروژههای معدنی را کاهش دهد. چنین همکاریهایی بهویژه برای کشورهایی که در برخی حوزهها با محدودیت سرمایه یا فناوری مواجه هستند، اهمیت بیشتری دارد و میتواند زمینه توسعه ذخایر جدید و صنایع پاییندستی را فراهم کند.
در این میان، بهبود روابط اقتصادی ایران و عربستان میتواند زمینه تازهای برای تعریف همکاریهای مشترک در بخش معدن ایجاد کند؛ حوزهای که در آن ظرفیتهای دو کشور در زمینه اکتشاف، فرآوری، تجهیزات و خدمات فنی و مهندسی میتواند مکمل یکدیگر باشد.
مذاکرات تهران و ریاض برای همکاریهای معدنی
دیدار اخیر سفیر عربستان سعودی در تهران با اعضای هیاتمدیره خانه معدن ایران، معدن و صنایع معدنی را به یکی از موضوعات مورد توجه در گفتوگوهای اقتصادی دو کشور تبدیل کرده است.
در نشستی که هفته گذشته با حضور رئیس اتاق ایران، رئیس خانه معدن ایران، رئیس هیات عامل ایمیدرو و شماری از فعالان بخش معدن برگزار شد، ظرفیتهای همکاری میان ایران و عربستان مورد بررسی قرار گرفت. این مذاکرات تنها بر تجارت مواد معدنی متمرکز نبود و موضوعاتی همچون اکتشاف، فرآوری، سرمایهگذاری مشترک، انتقال فناوری، خدمات فنی و مهندسی، ماشینآلات و تجهیزات معدنی و ایجاد ارتباط میان شرکتهای دو کشور نیز در دستور کار قرار داشت.
بر این اساس، یکی از محورهای مهم مطرحشده، حرکت از مناسبات تجاری کوتاهمدت به سمت همکاریهای پایدار و پروژهمحور بود. طرف ایرانی بر توانمندیهای موجود در بخشهای مختلف زنجیره معدن و صنایع معدنی تأکید کرد و در مقابل، برنامههای عربستان برای توسعه این بخش و جذب سرمایه و فناوری مورد توجه قرار گرفت.
همکاری میان شرکتهای معدنی، پیمانکاران، مشاوران و سازندگان تجهیزات میتواند یکی از بسترهای عملیاتی شدن این تعاملات باشد. همچنین اکتشاف، فرآوری مواد معدنی، فناوریهای نوین معدنکاری، هوشمندسازی معادن، سرمایهگذاری مشترک، آموزش و توسعه منابع انسانی و ایجاد صنایع پاییندستی از دیگر زمینههایی است که ظرفیت همکاری میان دو کشور را افزایش میدهد.
عربستان به دنبال توسعه اکتشاف و مواد معدنی حیاتی
همزمان با افزایش رایزنیها با ایران، عربستان نیز برنامه گستردهای را برای توسعه اکتشاف و استخراج مواد معدنی دنبال میکند. در تازهترین نمونه، شرکت نفتی دولتی آرامکو و شرکت معدنی «معادن» عربستان در ماه اوت از برنامه خود برای ایجاد یک شرکت سرمایهگذاری مشترک با هدف اکتشاف مواد معدنی و استخراج سنگهای سخت در این کشور خبر دادند.
بر اساس گزارش رویترز در ۲۷ مرداد ۱۴۰۵، تمرکز اولیه این همکاری بر اکتشاف مس خواهد بود و موادی مانند روی، سرب و عناصر نادر خاکی نیز در محدوده فعالیت این شرکت مشترک قرار خواهند گرفت. این اقدام بخشی از برنامه عربستان برای توسعه بخش معدن و کاهش وابستگی اقتصاد این کشور به درآمدهای نفتی محسوب میشود.
اهمیت این رویکرد زمانی بیشتر میشود که بدانیم مواد معدنی حیاتی، بهویژه مس، در صنایع مرتبط با انرژیهای تجدیدپذیر، خودروهای برقی، باتریها و فناوریهای نوین کاربرد گستردهای دارند. عربستان نیز در سالهای اخیر تلاش کرده است با جذب سرمایه و فناوری، جایگاه خود را در زنجیره جهانی مواد معدنی تقویت کند.
گسترش همکاری معدنی عربستان با کانادا و استرالیا
رویکرد عربستان برای توسعه بخش معدن تنها به همکاری با یک کشور محدود نیست. در ۱۳ ژانویه ۲۰۲۶، عربستان و کانادا تفاهمنامهای برای گسترش همکاری در حوزه منابع معدنی امضا کردند. طبق اعلام وزارت منابع طبیعی کانادا، این توافق بر افزایش تجارت و سرمایهگذاری در زنجیره ارزش مواد معدنی حیاتی، تبادل دانش و تقویت زنجیرههای تأمین پایدار تمرکز دارد.
از سوی دیگر، شرکت معدنی «معادن» عربستان در ۲۹ دسامبر ۲۰۲۵ نیز با شرکت استرالیایی Midana Exploration برای ایجاد یک شرکت مشترک به توافق رسید. این شرکت قرار است در زمینه اکتشاف، توسعه، استخراج، فروش و بازاریابی مواد معدنی در مناطق دارای مجوز عربستان فعالیت کند. محدوده مجوزهای اکتشافی این همکاری نیز بیش از ۲۴ هزار کیلومتر مربع اعلام شده است.
فرصت ایران برای ورود به همکاریهای پروژهمحور
تداوم چنین همکاریهایی نشان میدهد عربستان توسعه معدن را صرفاً به استخراج ذخایر شناختهشده محدود نکرده و همزمان به دنبال اکتشاف منابع جدید، جذب فناوری و توسعه زنجیره ارزش است.
در چنین شرایطی، تعامل معدنی ایران و عربستان میتواند فراتر از رابطه خریدار و فروشنده تعریف شود. ایران از ظرفیتهایی در حوزه خدمات فنی و مهندسی، فرآوری، صنایع معدنی، پیمانکاری و ساخت تجهیزات برخوردار است و عربستان نیز در مسیر توسعه اکتشاف، جذب سرمایه و ایجاد زیرساختهای معدنی قرار دارد.
اگر مذاکرات میان دو کشور به پروژههای مشخص و قابل اجرا منجر شود، همکاری شرکتهای ایرانی و عربستانی میتواند به یکی از مسیرهای توسعه روابط اقتصادی تهران و ریاض تبدیل شود. در این صورت، معدن نهتنها یک حوزه تجاری، بلکه میتواند به بستری برای انتقال فناوری، سرمایهگذاری مشترک و توسعه زنجیره ارزش در دو کشور تبدیل شود.
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید