فولاد مبارکه به دنبال طراحی و ساخت کوره قوس الکتریکی ایرانی

محمد ناظمی هرندی، مدیرعامل شرکت فنی و مهندسی فولاد مبارکه، در پنل تخصصی «فولاد ایران؛ از قدرت تولید به قدرت فناوری» که با محوریت راهبردهای توسعه فناوری، سرمایه‌گذاری و خلق ارزش در صنعت فولاد و به همت اندیشکده فولاد آینده برگزار شد، درباره ضرورت توسعه دانش فنی در صنعت فولاد اظهار کرد: تسلط بر فناوری‌های مورد استفاده، یکی از الزامات تبدیل‌شدن شرکت‌ها به سازمان‌های یادگیرنده است.

وی با اشاره به تجربه بیش از ۲۰ سال فعالیت در صنعت فولاد افزود: سازمانی که به دنبال یادگیری و ارتقای عملکرد خود است، باید علاوه بر بهره‌برداری از تجهیزات و فرایندهای تولیدی، دانش فنی و فناوری مورد استفاده در آن‌ها را نیز در اختیار داشته باشد. در غیر این صورت، توان مجموعه برای بهبود فرایندها و ارتقای سطح بهره‌برداری محدود خواهد بود.

ناظمی هرندی با اشاره به روند شکل‌گیری صنعت فولاد کشور بیان کرد: ایران در سال‌های گذشته از مرحله وابستگی به متخصصان خارجی برای بهره‌برداری از واحدهای فولادی عبور کرده و با توسعه مجموعه‌هایی مانند ذوب‌آهن، فولاد خوزستان و فولاد مبارکه، توان تخصصی قابل‌توجهی در این حوزه به دست آورده است. با این حال، مرحله بعدی توسعه صنعت، عبور از بهره‌برداری تخصصی و دستیابی به دانش طراحی و توسعه فناوری تجهیزات است.

توسعه فناوری؛ راهبردی برای رقابت در صنعت فولاد

مدیرعامل شرکت فنی و مهندسی فولاد مبارکه با اشاره به افزایش رقابت در بازار فولاد گفت: شرایط امروز صنعت با گذشته متفاوت است و شرکت‌ها برای حفظ جایگاه خود در بازارهای داخلی و بین‌المللی باید به سمت ایجاد مزیت‌های فناورانه حرکت کنند. توسعه فناوری و دستیابی به توان طراحی تجهیزات، از جمله مسیرهایی است که می‌تواند جایگاه رقابتی تولیدکنندگان فولاد را ارتقا دهد.

وی توضیح داد: فناوری تنها به تجهیزات و فرایندهای تولید محدود نمی‌شود، بلکه دانش طراحی، توانایی ساخت تجهیزات، نصب و راه‌اندازی و حتی بهره‌برداری صحیح از یک مجموعه صنعتی را نیز در بر می‌گیرد. بنابراین برای تدوین برنامه توسعه فناوری باید همه این سطوح مورد توجه قرار گیرد.

ظرفیت‌های داخلی و ضرورت تکمیل زنجیره دانش فنی

ناظمی هرندی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در صنعت فولاد کشور اظهار کرد: طی ۳۰ تا ۴۰ سال گذشته، ظرفیت‌های مناسبی در حوزه پیمانکاری، ساخت قطعات و تأمین تجهیزات ایجاد شده است. امروز فولاد مبارکه می‌تواند بخشی از تجهیزات و مدول‌های مورد نیاز خود را با سرعت و هزینه مناسب راه‌اندازی کند و بسیاری از نیازهای مربوط به تعمیرات و بازسازی را از طریق سازندگان داخلی تأمین کند.

وی افزود: با وجود این پیشرفت‌ها، هنوز تمام حلقه‌های زنجیره فناوری تکمیل نشده است. هدف فعلی، شناسایی بخش‌های دارای ضعف دانشی و اتصال ظرفیت‌های موجود به یکدیگر است تا توان داخلی از مرحله ساخت و تأمین قطعات به حوزه طراحی و مهندسی تجهیزات نیز گسترش پیدا کند.

مهندسی پایه؛ حلقه مفقوده طراحی تجهیزات فولادسازی

مدیرعامل شرکت فنی و مهندسی فولاد مبارکه با تشریح اولویت‌های این مجموعه گفت: بررسی‌های انجام‌شده نشان داد که یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، کمبود دانش و تجربه در زمینه مهندسی پایه و فلسفه طراحی تجهیزات کلیدی است. برای دستیابی به فناوری یک تجهیز، صرفاً شناخت ساختار ظاهری یا توانایی بهره‌برداری از آن کافی نیست.

وی با اشاره به کوره قوس الکتریکی به‌عنوان نمونه‌ای از تجهیزات کلیدی صنعت فولاد اظهار کرد: باید مشخص باشد ابعاد و هندسه کوره بر چه مبنایی طراحی شده، اجزای مختلف آن چه ارتباطی با یکدیگر دارند و چه روابط و معادلاتی بر عملکرد داخلی آن حاکم است. این اطلاعات بخش مهمی از دانش طراحی محسوب می‌شود که در حال حاضر در برخی حوزه‌ها همچنان در اختیار شرکت‌های خارجی قرار دارد.

ناظمی هرندی ادامه داد: فولاد مبارکه برای تکمیل این دانش، شناسایی شکاف‌های دانشی و تجربی را در دستور کار قرار داده تا بتواند با استفاده از متخصصان داخلی، به دانش مهندسی تجهیزات کلیدی دست پیدا کند.

کاهش وابستگی به شرکت‌های خارجی در طراحی کوره قوس

وی با اشاره به توانمندی‌های موجود در کشور گفت: در حال حاضر امکان طراحی بخش‌هایی از فرایند فولادسازی و تعیین تجهیزات مورد نیاز از نظر ظرفیت و مشخصات فنی وجود دارد. همچنین صنعت قطعه‌سازی و ساخت تجهیزات در کشور توسعه یافته و نیروی انسانی متخصصی در حوزه بهره‌برداری فعالیت می‌کند.

به گفته وی، با وجود این ظرفیت‌ها، طراحی مهندسی تجهیزات اصلی همچنان یکی از حوزه‌های وابستگی به خارج از کشور است. برای مثال، در پروژه احداث یک کوره قوس الکتریکی جدید، بخش مهندسی پایه معمولاً به شرکت‌های خارجی واگذار می‌شود و سهم شرکت‌های داخلی بیشتر به اجرای پروژه و تأمین تجهیزات محدود می‌ماند.

مدیرعامل شرکت فنی و مهندسی فولاد مبارکه تأکید کرد: دستیابی به دانش مهندسی پایه می‌تواند زمینه افزایش مشارکت شرکت‌های داخلی در پروژه‌های فولادسازی و توسعه توان طراحی و ساخت تجهیزات را فراهم کند.

شناسایی ۴۰ حوزه دانشی برای توسعه فناوری

ناظمی هرندی با تشریح اقدامات اجرایی این شرکت گفت: در بررسی‌های انجام‌شده، نزدیک به ۴۰ حوزه دانشی و فناورانه شناسایی شده است. در بخش کوره نیز حدود ۷ منبع دانشی مورد بررسی قرار گرفته‌اند تا نیازهای فنی و شکاف‌های موجود مشخص شود.

وی افزود: بر اساس ارزیابی‌های صورت‌گرفته، تنها در یکی از این حوزه‌ها به دلیل وجود شکاف دانشی، نیاز به استفاده از منابع خارجی وجود دارد و در سایر بخش‌ها می‌توان از ظرفیت متخصصان و مجموعه‌های داخلی، از جمله سازندگان قطعات و کارشناسان بخش بهره‌برداری فولاد مبارکه، استفاده کرد.

مدل‌سازی کوره‌ها و برنامه‌ریزی برای احداث کوره ایرانی

مدیرعامل شرکت فنی و مهندسی فولاد مبارکه همچنین از آغاز فعالیت‌های مربوط به مدل‌سازی کوره‌ها خبر داد و گفت: این برنامه علاوه بر بررسی هندسه تجهیزات، شناسایی مدل‌های دینامیکی و روابط حاکم بر فرایندهای داخلی کوره را نیز شامل می‌شود.

وی ادامه داد: برای ۲ خط اصلی، هدف‌گذاری‌هایی تا پایان سال انجام شده است و پس از تکمیل مراحل اولیه، تلاش می‌کنیم با دریافت پروژه‌های اجرایی، دانش توسعه‌یافته را در طرح‌های عملیاتی به کار بگیریم.

ناظمی هرندی در پایان خاطرنشان کرد: برنامه شرکت فنی و مهندسی فولاد مبارکه، تکمیل دانش طراحی و مهندسی تجهیزات کلیدی و استفاده از توان متخصصان داخلی برای کاهش وابستگی به خارج از کشور است. در این مسیر، طراحی و احداث نخستین کوره قوس الکتریکی ایرانی به‌عنوان یکی از اهداف پیش‌رو دنبال می‌شود.
منبع: دنیای معدن