هشدار درباره کمبود جهانی مس شکاف عرضه و تقاضا تا سال ۲۰۳۵ افزایش می‌یابد

بازار جهانی مس در آستانه دوره‌ای قرار گرفته است که می‌تواند با افزایش فاصله میان عرضه و تقاضا همراه شود. توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، گسترش زیرساخت‌های هوش مصنوعی، افزایش هزینه‌های نظامی و رشد زیرساختی در اقتصادهای نوظهور، نیاز به این فلز صنعتی را افزایش داده‌اند؛ در حالی که توسعه ظرفیت‌های استخراج با سرعت مشابهی پیش نمی‌رود.

مس به دلیل رسانایی الکتریکی بالا، در بخش‌های مختلف اقتصاد مدرن کاربرد دارد. از پنل‌های خورشیدی و خودروهای برقی گرفته تا تجهیزات مراکز داده و شبکه‌های تأمین برق، همگی به این فلز وابستگی دارند. افزایش سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیشرفته و زیرساخت‌های انرژی نیز اهمیت تأمین پایدار مس را بیشتر کرده است.

پژوهشگران مؤسسه بلومبرگ‌ان‌ای‌اف در گزارشی درباره چشم‌انداز بازار این فلز هشدار داده‌اند که کمبود گسترده و بلندمدت مس ممکن است از سال ۲۰۲۸ آغاز شود. بر اساس برآورد این مؤسسه، عرضه جهانی در سال ۲۰۳۵ حدود ۸ درصد و در سال ۲۰۵۰ حدود ۴۴ درصد کمتر از تقاضای مورد انتظار خواهد بود.

این ارزیابی در امتداد هشدارهای نهادهای دیگری از جمله آژانس بین‌المللی انرژی درباره احتمال بروز کسری قابل توجه در بازار مواد معدنی حیاتی مطرح شده است.

جاناتان پرایس، مدیرعامل شرکت تک ریسورسز (Teck Resources)، نیز در نشست فلزات و معدن فایننشال تایمز لایو، نسبت به محدودیت عرضه در سال‌های آینده هشدار داده و احتمال کمبود مس در سال ۲۰۳۵ را در سطحی معادل حدود ۳۰ درصد عرضه موردنیاز مطرح کرده است.

چرا افزایش تولید مس با رشد تقاضا همگام نیست؟

یکی از موانع اصلی پاسخ‌گویی به تقاضای آینده، زمان‌بر بودن توسعه معادن است. کشف ذخیره اقتصادی، انجام مطالعات فنی، دریافت مجوزها و احداث زیرساخت‌های لازم ممکن است سال‌ها طول بکشد؛ در حالی که ساخت مراکز داده و توسعه برخی زیرساخت‌های مصرف‌کننده مس با سرعت بیشتری انجام می‌شود.

از سوی دیگر، بسیاری از معادن فعال جهان قدمت بالایی دارند و با کاهش عیار سنگ معدن مواجه‌اند. افت عیار به معنای نیاز به استخراج و فرآوری حجم بیشتری از سنگ برای تولید مقدار مشخصی مس است؛ موضوعی که هزینه‌ها را افزایش می‌دهد و می‌تواند رشد تولید را محدود کند.

در کنار این عوامل، کاهش سرمایه‌گذاری اکتشافی و توسعه‌ای در بخشی از صنعت طی دهه‌های گذشته نیز بر ظرفیت عرضه اثر گذاشته است. تحلیلگران وود مکنزی معتقدند فشار سرمایه‌گذاران برای کاهش ریسک و تمرکز بر بهره‌برداری از دارایی‌های موجود، از جمله عوامل مؤثر بر این روند بوده است.

ریسک‌های سیاسی و اقتصادی در برخی کشورهای دارای ذخایر غنی نیز روند توسعه پروژه‌های جدید را پیچیده‌تر می‌کند. بخشی از ذخایر قابل توجه مس در کشورهایی مانند جمهوری دموکراتیک کنگو قرار دارد که سرمایه‌گذاران در آنها با مخاطرات سیاسی و عملیاتی روبه‌رو هستند. با وجود حضور سرمایه‌گذاران چینی در برخی از این پروژه‌ها، توسعه ظرفیت تولید همچنان با محدودیت‌هایی همراه است.

تنگه هرمز و عوامل اثرگذار بر قیمت مس

قیمت مس در کنار نگرانی‌های مربوط به عرضه بلندمدت، از تحولات کوتاه‌مدت بازار نیز تأثیر می‌پذیرد. بر اساس گزارش منبع، بهای این فلز در بورس فلزات لندن در ماه گذشته از ۱۴,۸۷۵ دلار به ازای هر تن فراتر رفت؛ سطحی که نسبت به ابتدای سال ۲۰۲۴ حدود ۷۶ درصد افزایش نشان می‌دهد.

یکی از عوامل مطرح‌شده در این گزارش، بحران تنگه هرمز و کاهش عرضه گوگرد از خاورمیانه است. گوگرد در تولید اسید سولفوریک کاربرد دارد و این اسید در برخی روش‌های استخراج و فرآوری مس، به‌ویژه در فرایندهای هیدرومتالورژی، استفاده می‌شود. بنابراین، اختلال در عرضه این ماده می‌تواند هزینه‌های بخشی از تولیدکنندگان را افزایش دهد.

احتمال وضع تعرفه‌های جدید بر واردات مس به آمریکا نیز از دیگر عوامل مؤثر بر رفتار خریداران عنوان شده است. نگرانی از تغییر سیاست‌های تجاری می‌تواند واردکنندگان را به افزایش خرید و ذخیره‌سازی سوق دهد و در کوتاه‌مدت بر جریان تجارت و قیمت‌ها اثر بگذارد.

پیامدهای احتمالی کمبود مس برای صنایع جهان

در صورت رشد تقاضا مطابق پیش‌بینی‌ها و تأخیر در توسعه ظرفیت‌های معدنی، رقابت بر سر تأمین مس می‌تواند افزایش یابد و فشار بیشتری بر هزینه پروژه‌های صنعتی و زیرساختی وارد کند.

شرکت‌های فعال در حوزه فناوری و توسعه مراکز داده برای تأمین تجهیزات الکتریکی و زیرساخت‌های برق به مس نیاز دارند و ممکن است افزایش قیمت این فلز را در هزینه‌های سرمایه‌گذاری خود جذب کنند. در مقابل، کشورهای در حال توسعه و پروژه‌های انرژی پاک که با محدودیت‌های مالی بیشتری روبه‌رو هستند، ممکن است در برابر افزایش هزینه مواد اولیه آسیب‌پذیرتر باشند.

در مجموع، آینده بازار مس به عواملی مانند سرعت اکتشاف و بهره‌برداری از معادن جدید، میزان سرمایه‌گذاری در پروژه‌های توسعه‌ای، بهبود فناوری استخراج و فرآوری و روند رشد تقاضا وابسته است. کاهش فاصله میان عرضه و مصرف، به برنامه‌ریزی بلندمدت و افزایش ظرفیت تولید در زنجیره جهانی مس نیاز دارد.
منبع: معدن پرس