تکمیل زنجیره ارزش؛ مسیر توسعه صنعت مس ایران در بازار جهانی

افزایش استفاده از خودروهای برقی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و گسترش زیرساخت‌های دیجیتال، چشم‌انداز تقاضای جهانی مس را تحت تأثیر قرار داده است. این روند برای کشورهای برخوردار از ذخایر مس فرصت‌هایی ایجاد می‌کند، اما بهره‌گیری از ظرفیت بازار جهانی تنها با افزایش استخراج و تولید محصولات اولیه امکان‌پذیر نیست و به توسعه صنایع پایین‌دستی و تکمیل زنجیره ارزش نیاز دارد.

ایران در سال‌های گذشته در بخش‌هایی مانند معدن‌کاری، تولید کنسانتره و کاتد مس به پیشرفت‌هایی دست یافته است، اما در زمینه تولید محصولات با فناوری بالاتر همچنان با کشورهای پیشرو فاصله دارد. توسعه تولید آلیاژهای پیشرفته، قطعات صنعتی و تجهیزات مورد استفاده در خودروهای برقی از جمله حوزه‌هایی است که برای گسترش آن به سرمایه‌گذاری، دانش فنی و انتقال فناوری نیاز است.

تأمین مالی؛ یکی از موانع توسعه صنعت مس

تأمین منابع مالی از جمله چالش‌های پیش‌روی توسعه صنعت مس ایران به شمار می‌رود. در حالی که طرح‌های کوچک و متوسط می‌توانند بخشی از منابع مورد نیاز خود را از ظرفیت‌های داخلی تأمین کنند، اجرای پروژه‌های بزرگ و راهبردی به سرمایه‌گذاری گسترده‌تری نیاز دارد.

در این زمینه، جذب سرمایه‌گذاران خارجی می‌تواند علاوه بر تأمین منابع مالی، زمینه انتقال فناوری، ارتقای توان تولید و دسترسی به بازارهای بین‌المللی را فراهم کند. استفاده از روش‌هایی مانند تأمین مالی پروژه‌ای، ایجاد صندوق‌های معدنی و مشارکت در تولید نیز می‌تواند به‌عنوان راهکارهایی برای تأمین سرمایه مورد نیاز این صنعت مورد توجه قرار گیرد.

توسعه صنایع پایین‌دستی و ایجاد بازار مصرف

افزایش ظرفیت تولید مس، بدون برنامه‌ریزی برای بازارهای مصرف و توسعه صنایع فرآوری، به‌تنهایی نمی‌تواند رشد پایدار این بخش را تضمین کند. در شرایطی که تولید مس کشور از نیاز داخلی فراتر رفته است، گسترش صنایع پایین‌دستی و تولید محصولاتی با ارزش افزوده بیشتر می‌تواند به ایجاد تقاضای جدید و استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های تولیدی کمک کند.

توسعه زنجیره تولید از مواد اولیه تا محصولات نهایی، علاوه بر افزایش ارزش اقتصادی تولیدات مسی، امکان حضور گسترده‌تر ایران در بازار صنایع نوظهور را فراهم می‌کند. تولید قطعات تخصصی و تجهیزات مورد نیاز بخش‌های حمل‌ونقل برقی، انرژی و فناوری‌های دیجیتال از جمله مسیرهای قابل بررسی در این زمینه است.

تجربه کشورهای پیشرو در بازار جهانی مس

تجربه کشورهایی مانند شیلی و پرو نشان می‌دهد که برخورداری از ذخایر غنی مس، به‌تنهایی برای دستیابی به جایگاهی پایدار در بازار جهانی کافی نیست. در مقابل، کشورهایی مانند چین، ژاپن و کره‌جنوبی با تمرکز بر فناوری‌های پیشرفته، فرآوری مواد معدنی و تولید محصولات نهایی توانسته‌اند نقش مهمی در زنجیره جهانی مس به دست آورند.

بر این اساس، حفظ و تقویت سهم ایران در بازار جهانی مس به تغییر رویکرد از تمرکز بر استخراج و محصولات اولیه به سمت تکمیل زنجیره ارزش نیاز دارد. توسعه فناوری، جذب سرمایه، گسترش صنایع پایین‌دستی و ایجاد ارتباط میان ظرفیت‌های معدنی و صنایع مصرف‌کننده می‌تواند مسیر حضور مؤثرتر ایران در بازارهای جدید را هموار کند.
منبع: دنیای معدن