روند پرنوسان بازار جهانی سنگ‌آهن؛ قیمت‌ها زیر فشار عرضه و تقاضای چین

بازار جهانی سنگ‌آهن از سال ۲۰۰۵ تاکنون، متناسب با تغییرات اقتصاد چین و توازن عرضه و تقاضا، دوره‌های مختلفی از رشد و افت قیمت را تجربه کرده است. افزایش تقاضای چین در دهه ۲۰۰۰، قیمت هر تن سنگ‌آهن را از حدود ۲۸ دلار در سال ۲۰۰۵ به نزدیک ۱۹۲ دلار در سال ۲۰۱۱ رساند و درآمد شرکت‌های بزرگ معدنی را افزایش داد.

با توسعه سرمایه‌گذاری‌های معدنی و رشد ظرفیت تولید، شرایط بازار از سال ۲۰۱۴ تغییر کرد. همزمان با کاهش سرعت رشد تقاضای چین، عرضه بیشتر از نیاز بازار شد و قیمت‌ها افت کردند. این وضعیت فعالیت معادن با هزینه تولید بالا را با مشکل مواجه کرد و زمینه تعطیلی برخی واحدها را فراهم آورد. در مقابل، شرکت‌های بزرگ معدنی استرالیا و برزیل توانستند سهم بیشتری از بازار جهانی به دست آورند.

در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷، بازار سنگ‌آهن با بهبود برخی شاخص‌های اقتصادی چین دوباره رونق گرفت. در همین دوره، کیفیت سنگ‌آهن و نقش معاملات آتی در تعیین قیمت‌ها اهمیت بیشتری پیدا کرد. حوادث معدنی برزیل، از جمله فروریختن سدهای باطله در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۹، نیز بر ظرفیت عرضه اثر گذاشت و بخشی از تولید را از چرخه بازار خارج کرد.

در دوره همه‌گیری کرونا، افزایش تولید فولاد و واردات سنگ‌آهن چین به رشد قیمت‌ها کمک کرد؛ به‌طوری که قیمت هر تن سنگ‌آهن در سال ۲۰۲۱ به حدود ۲۳۸ دلار رسید. با این حال، رکود بخش مسکن چین و محدودیت‌های تولید فولاد، روند بازار را تغییر داد و قیمت‌ها بار دیگر کاهش یافتند.

چین در سال ۲۰۲۲ گروه منابع معدنی چین (CMRG) را با هدف متمرکز کردن خرید سنگ‌آهن و تقویت قدرت مذاکره خریداران این کشور تأسیس کرد. اختلاف این نهاد با شرکت بی‌اچ‌پی بر سر سازوکار قیمت‌گذاری، در سال ۲۰۲۵ به توقف خرید محموله‌های جدید از این شرکت منجر شد؛ هرچند خریدها در آوریل ۲۰۲۶ از سر گرفته شد.

از سوی دیگر، پروژه سیماندو در گینه با ظرفیت بالقوه تولید سالانه ۱۲۰ میلیون تن سنگ‌آهن پرعیار، می‌تواند بر ترکیب عرضه جهانی در سال‌های آینده اثر بگذارد. ورود این حجم از تولید به بازار، در کنار شرایط تقاضا، از عوامل مؤثر بر مسیر آتی قیمت‌ها خواهد بود.

بر اساس داده‌های مطرح‌شده درباره بازار در اکتبر ۲۰۲۶، قیمت سنگ‌آهن به کمتر از ۱۰۰ دلار در هر تن رسیده و تنها حدود ۷ درصد از فولادسازان چین سودآور بوده‌اند. همزمان، کاهش عیار ذخایر قدیمی و افزایش هزینه استخراج، فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد کرده است.

در چنین شرایطی، افزایش ظرفیت تولید در برخی مناطق جهان و ضعف تقاضای چین می‌تواند مانع رشد قیمت‌ها شود. همچنین کاهش منابع قابل استخراج یا افزایش هزینه‌های تولید، به‌تنهایی تضمینی برای بالا رفتن قیمت سنگ‌آهن نیست؛ زیرا وضعیت نهایی بازار به میزان تقاضا، حجم عرضه و شرایط اقتصادی مصرف‌کنندگان اصلی وابسته است.
منبع: معدن۲۴