جهش قیمت گوگرد تا ۱۰۰۰ دلار؛ فشار بر صنایع معدنی و تولیدکنندگان کود

تشدید تنش‌های نظامی در خاورمیانه و اختلال در عبورومرور از تنگه هرمز، بازار جهانی گوگرد را با شوک عرضه مواجه کرده و قیمت این ماده اولیه را به محدوده‌ای نزدیک به ۱,۰۰۰ دلار در هر تن رسانده است؛ تحولی که علاوه بر افزایش هزینه‌های فرآوری مس، تولیدکنندگان کودهای شیمیایی را نیز تحت فشار قرار داده است.

به گزارش صدای معدن و فولاد، گوگرد به‌عنوان یکی از محصولات جانبی صنعت نفت و گاز، نقش مهمی در تولید اسید سولفوریک دارد؛ ماده‌ای که در فرآوری برخی مواد معدنی، به‌ویژه مس، و همچنین تولید کودهای فسفاته کاربرد گسترده‌ای دارد. از همین رو، هرگونه اختلال در زنجیره تأمین گوگرد می‌تواند پیامدهایی فراتر از بازار مواد شیمیایی داشته باشد و بخش‌های مختلف صنایع معدنی و کشاورزی را تحت تأثیر قرار دهد.

پیش از آغاز درگیری‌ها، بخش قابل‌توجهی از عرضه جهانی گوگرد از مسیر تنگه هرمز عبور می‌کرد. اختلال در این گذرگاه راهبردی، دسترسی خریداران به محموله‌های گوگرد را محدود کرده و قیمت هر تن از این ماده را که پیش‌تر در محدوده ۱۰۰ تا ۲۰۰ دلار قرار داشت، به نزدیکی ۱,۰۰۰ دلار رسانده است.

رقابت صنایع معدنی و تولیدکنندگان کود بر سر مواد اولیه

افزایش قیمت گوگرد و محدودیت عرضه اسید سولفوریک، رقابت میان مصرف‌کنندگان صنعتی این مواد را تشدید کرده است. در یک سوی این بازار، شرکت‌های معدنی و فرآوری‌کنندگان مس برای تأمین مواد اولیه مورد نیاز خود با هزینه‌های بالاتری مواجه‌اند و در سوی دیگر، تولیدکنندگان کودهای شیمیایی با افزایش هزینه تولید و احتمال کاهش ظرفیت فعالیت روبه‌رو شده‌اند.

شرکت‌های معدنی که از رشد قیمت فلزات در بازار جهانی منتفع می‌شوند، در برخی موارد توان بیشتری برای تحمل هزینه‌های بالاتر مواد اولیه دارند. اما تولیدکنندگان کود، به‌ویژه در شرایطی که امکان انتقال کامل افزایش هزینه‌ها به قیمت نهایی محصول وجود ندارد، با فشار بیشتری مواجه می‌شوند.

محدودیت‌های تجاری نیز بر پیچیدگی شرایط افزوده است. ممنوعیت صادرات اسید سولفوریک از سوی چین، دسترسی به این ماده را در بازارهای بین‌المللی دشوارتر کرده و می‌تواند رقابت برای تأمین محموله‌های موجود را افزایش دهد.

ادامه این روند، علاوه بر اثرگذاری بر صنایع شیمیایی و معدنی، ممکن است هزینه تولید کود را بالا ببرد. در صورت انتقال این افزایش هزینه به زنجیره کشاورزی، احتمال افزایش قیمت نهاده‌ها و تشدید فشار بر بازار مواد غذایی نیز وجود دارد.

رشد قیمت مس؛ عاملی برای جبران بخشی از هزینه‌ها

در مقابل افزایش هزینه نهاده‌ها، رشد قیمت مس در بازارهای جهانی تا نزدیکی ۱۵,۰۰۰ دلار در هر تن، بخشی از فشار اقتصادی واردشده بر معدن‌کاران را جبران کرده است. کاربرد گسترده مس در شبکه‌های برق، تجهیزات الکترونیکی و زیرساخت‌های صنعتی، از عوامل مؤثر بر چشم‌انداز تقاضای این فلز به شمار می‌رود.

عملکرد برخی شرکت‌های معدنی در نیمه نخست سال نیز نشان داده است که افزایش قیمت فلزات می‌تواند بخشی از اثر رشد هزینه‌های تولید، از جمله هزینه اسید سولفوریک و گازوئیل، را خنثی کند. با این حال، میزان این اثر به ساختار هزینه، نوع فرآیند تولید، دسترسی به مواد اولیه و شرایط فروش هر شرکت بستگی دارد.

به این ترتیب، افزایش قیمت مس در شرایط محدودیت عرضه گوگرد، موقعیت اقتصادی شرکت‌های مختلف را به شکل یکسان تغییر نمی‌دهد. معدن‌کارانی که از حاشیه سود بالاتر و دسترسی مطمئن‌تری به مواد اولیه برخوردارند، ممکن است انعطاف بیشتری در برابر افزایش هزینه‌ها داشته باشند؛ در حالی که واحدهای دارای محدودیت تأمین یا هزینه تولید بالا، همچنان در معرض فشار قرار می‌گیرند.

اسید سولفوریک؛ محصولی راهبردی در زنجیره مس

افزایش قیمت اسید سولفوریک برای برخی واحدهای ذوب مس نیز می‌تواند فرصت اقتصادی ایجاد کند؛ زیرا این ماده در بعضی فرآیندهای صنعتی مرتبط با تولید مس، به‌عنوان محصول جانبی تولید می‌شود. در چنین شرایطی، بالا رفتن قیمت اسید سولفوریک ممکن است درآمد حاصل از فروش این محصول را افزایش دهد و بخشی از هزینه‌های فعالیت واحدهای تولیدی را پوشش دهد.

از سوی دیگر، مبادله اسید سولفوریک با مس استخراج‌شده یا استفاده از سازوکارهای قراردادی مشابه، در برخی شرایط می‌تواند راهکاری برای تأمین مواد اولیه و مدیریت هزینه‌ها باشد. البته توجیه اقتصادی این روش به قیمت روز مواد، کیفیت محصولات، هزینه حمل‌ونقل و شرایط قرارداد بستگی دارد.

با وجود این، تداوم اختلال در عرضه گوگرد می‌تواند تعادل اقتصادی میان حلقه‌های مختلف صنعت را بر هم بزند. در شرایط فعلی، افزایش قیمت فلزات برای بخشی از معدن‌کاران نقش ضربه‌گیر دارد، اما تولیدکنندگان کودهای شیمیایی ممکن است با فشار بیشتری روبه‌رو شوند؛ فشاری که در صورت تداوم، می‌تواند به کاهش تولید و افزایش هزینه‌های بخش کشاورزی منجر شود.

در مجموع، تحولات بازار گوگرد نشان می‌دهد که اختلال در یک مسیر راهبردی حمل‌ونقل، چگونه می‌تواند از بازار انرژی و مواد شیمیایی به صنایع معدنی، تولید کود و در نهایت زنجیره تأمین مواد غذایی منتقل شود. تداوم این وضعیت، اهمیت تنوع‌بخشی به مسیرهای تأمین، مدیریت ذخایر مواد اولیه و کاهش آسیب‌پذیری صنایع وابسته به تجارت جهانی را بیش از گذشته برجسته می‌کند.
منبع: معدن۲۴