محدودیت گاز صنایع فولادی پیش از زمستان؛ تداوم تولید زیر فشار ناترازی انرژی
گروه: فولاد | کد خبر: ۹۰۷۹ | تاریخ: ۱ آذر ۱۴۰۵ - ۱۴:۲۲
محدودیت گاز صنایع معدنی و فولادی در حالی آغاز شده که هنوز فصل زمستان بهطور رسمی شروع نشده است. افزایش مصرف در بخش خانگی، سهم واحدهای صنعتی از گاز را کاهش داده و بار دیگر موضوع تأمین پایدار انرژی برای تولیدکنندگان را به یکی از دغدغههای اصلی صنعت تبدیل کرده است.
این شرایط در حالی رخ میدهد که دولت پیشتر بر حمایت از واحدهای تولیدی و جلوگیری از قطع گاز صنایع تأکید کرده بود. با این حال، گزارشها از کاهش سهمیه گاز برخی واحدهای صنعتی تا ۲۵ درصد و حتی بیشتر حکایت دارد؛ موضوعی که در کنار محدودیتهای برق در ماههای گذشته، فاصله میان برنامههای اعلامشده برای حمایت از تولید و شرایط واقعی تأمین انرژی را نشان میدهد.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری، چندی پیش در نشست هماهنگی مدیریت مصرف انرژی و سوخت، تأمین انرژی صنایع را از اولویتهای دولت عنوان کرده و از تلاش برای جلوگیری از قطع گاز واحدهای تولیدی خبر داده بود. وی همچنین در جریان مراسم روز ملی صادرات بر همکاری با صنایع برای کاهش محدودیتهای انرژی در فصل سرد تأکید کرد. با این حال، کمتر از ۲ هفته پس از این اظهارات، محدودیت در تأمین گاز برخی واحدهای معدنی و فولادی آغاز شد.
پیش از این نیز وعده توقف محدودیت برق صنایع در مراسم روز صنعت، معدن و تجارت مطرح شده بود، اما واحدهای فولادی و سیمانی تا مهرماه با محدودیت برق مواجه بودند. اکنون با افزایش مصرف گاز، نگرانی از تکرار این وضعیت در بخش گاز نیز افزایش یافته است.
رئیس هیئت عامل ایمیدرو نیز بهتازگی از آغاز محدودیت گاز صنایع معدنی خبر داده و اعلام کرده است که صنعت فولاد با وجود ظرفیت تولید قابلتوجه، از محدودیتهای انرژی آسیب دیده است. به گفته وی، اجرای تعهدات دستگاههای مختلف در چارچوب طرح توازن صنعت فولاد با برنامههای پیشبینیشده هماهنگ نبوده و کاهش تولید ناشی از محدودیت برق و گاز، سودآوری شرکتهای فولادی را تحت تأثیر قرار داده است؛ بهگونهای که سود این صنعت در سال جاری به حدود ۶ درصد رسیده است.
کاهش سودآوری شرکتهای فولادی میتواند تمایل سهامداران به سرمایهگذاریهای جدید را محدود کند و در ادامه، بر میزان تولید و ارزآوری این بخش اثر بگذارد. به گفته رئیس هیئت عامل ایمیدرو، با وجود مصوبات شورای عالی انرژی برای کاهش محدودیتها و تأمین حداکثری گاز صنایع بزرگ، اجرای این تصمیمها همچنان با موانعی روبهرو است.
وابستگی زنجیره فولاد به تأمین پایدار گاز
گاز طبیعی در بخشهای مختلف زنجیره فولاد، بهویژه فرآیند احیای مستقیم آهن و تولید آهن اسفنجی، نقش مهمی دارد. از این رو، کاهش سهمیه گاز تنها به معنای محدود شدن مصرف انرژی نیست و میتواند برنامه تولید واحدهای مختلف را با اختلال مواجه کند.
افت ظرفیت عملیاتی، کاهش سرعت خطوط تولید، افزایش هزینه تمامشده و کاهش سودآوری از جمله پیامدهای احتمالی تداوم این محدودیتهاست. این شرایط در نهایت میتواند میزان عرضه محصولات فولادی و توان صادراتی شرکتهای فعال در این زنجیره را نیز کاهش دهد.
افزایش مصرف خانگی و کاهش سهم صنایع از گاز
محدودیتهای گازی همزمان با افزایش مصرف در بخش خانگی آغاز شده است. بر اساس آمار شرکت ملی گاز ایران، در ۲۷ آبان مجموع گاز تحویلی به شبکه سراسری به ۶۹۰ میلیون مترمکعب رسید که از این میزان، ۴۵۹ میلیون مترمکعب به بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء اختصاص داشت. تولید روزانه گاز کشور نیز حدود ۷۰۰ میلیون مترمکعب اعلام شده است.
شرکت ملی گاز ایران، سال جاری را از نظر تأمین گاز سالی دشوار توصیف کرده و درباره احتمال بروز تنش گازی در ۱۱ استان هشدار داده است. استانهای مازندران، گلستان و خراسان شمالی نیز در زمره مناطقی قرار دارند که ممکن است با شرایط دشوارتری در تأمین گاز روبهرو شوند.
افزایش مصرف خانگی در ماههای سرد، رقابت میان بخشهای مختلف اقتصادی برای دریافت گاز را بیشتر میکند و صنایع انرژیبر معمولا در اولویت اعمال محدودیت قرار میگیرند. میزان اثرگذاری این محدودیتها نیز به نوع فعالیت، فناوری مورد استفاده و امکان جایگزینی سوخت در هر واحد بستگی دارد. در برخی صنایع، گاز علاوه بر تأمین انرژی، نقش خوراک یا ماده اولیه را دارد و به همین دلیل جایگزینی آن بهسادگی امکانپذیر نیست.
واحدهای معدنی و فلزی، بهویژه تولیدکنندگان فولاد و آهن اسفنجی، از جمله بخشهایی هستند که کاهش دسترسی به گاز میتواند فعالیت آنها را با چالش مواجه کند.
تحمیل هزینه ناترازی انرژی به تولیدکنندگان
کاهش ۲۵ درصدی یا بیشتر سهمیه گاز، حتی در شرایطی که جریان سوخت بهطور کامل قطع نشده باشد، میتواند برنامه تولید کارخانهها را تغییر دهد. کاهش ظرفیت، توقف مقطعی برخی فرآیندها و افزایش هزینههای عملیاتی از پیامدهای این وضعیت است. همچنین با سردتر شدن هوا، احتمال تشدید محدودیت گاز و بروز اختلال در تأمین برق به دلیل وابستگی نیروگاهها به سوخت گاز وجود دارد.
در چنین شرایطی، اعلام بهموقع میزان و زمان اعمال محدودیتها برای برنامهریزی تولید، تعمیرات و مدیریت مصرف کارخانهها اهمیت دارد. با این حال، همه واحدهای صنعتی امکان کاهش مصرف یا استفاده از سوخت جایگزین را ندارند و اقدامات مدیریتی در داخل کارخانهها نیز بهتنهایی نمیتواند آثار کمبود انرژی را برطرف کند.
تجربه محدودیت برق در ماههای گذشته نشان داده است که ناترازی انرژی میتواند هزینههای قابلتوجهی به بخش تولید تحمیل کند. تداوم این شرایط در بخش گاز نیز خطر کاهش تولید، افزایش هزینهها و افت توان صادراتی صنایع معدنی و فولادی را به همراه دارد.
افزایش هزینه تولید و اختلال در فعالیت زنجیره فولاد
جهاندار شکری، فعال صنعت فولاد، در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» با اشاره به تأثیر محدودیت گاز بر فعالیت واحدهای فولادی اظهار کرد: شرایط ایجادشده در ماههای اخیر و پیامدهای جنگ، تأمین گاز را با دشواریهایی همراه کرده است. هرچند کشور در سالهای گذشته نیز با ناترازی انرژی مواجه بوده، شرایط امسال این مشکل را تشدید کرده است.
وی با بیان اینکه محدودیت انرژی بر بخشهای مختلف زنجیره فولاد اثر میگذارد، افزود: در واحدهای ذوب، برق اهمیت بیشتری دارد، اما گاز نیز در مراحل مختلف تولید فولاد مصرف میشود و محدودیت آن میتواند به کاهش تولید منجر شود. بنابراین، آثار این مسئله تنها به یک کارخانه محدود نمیماند و سایر حلقههای زنجیره را نیز درگیر میکند.
شکری ادامه داد: تصمیمگیری درباره نحوه تخصیص انرژی در شرایط محدودیت عرضه باید با در نظر گرفتن پیامدهای اقتصادی و اجتماعی آن انجام شود. محدود کردن تولید ممکن است در کوتاهمدت راهکاری برای مدیریت مصرف به نظر برسد، اما در ادامه میتواند افزایش قیمتها، زیانده شدن کارخانهها و کاهش اشتغال را به دنبال داشته باشد.
به گفته این فعال صنعت فولاد، کاهش عرضه محصولات در نتیجه محدودیت انرژی، تعادل بازار را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. زمانی که کارخانهها امکان تولید متناسب با نیاز بازار را نداشته باشند، فشار قیمتی افزایش مییابد و اجرای سیاستهای تنظیم بازار نیز با دشواری بیشتری روبهرو خواهد شد.
وی مدیریت مصرف در بخشهای مختلف، بهویژه مصارف خانگی، را یکی از راهکارهای کاهش فشار بر شبکه انرژی دانست و گفت: مصرف انرژی در کشور بالاتر از استانداردهای جهانی است و بخش خانگی سهم قابلتوجهی از مصرف را به خود اختصاص میدهد. با آموزش، فرهنگسازی و کنترل مصرف میتوان بخشی از فشار واردشده بر شبکه را کاهش داد و امکان تأمین پایدار انرژی برای صنایع و نیروگاهها را فراهم کرد.
شکری همچنین به ارتباط میان تأمین گاز نیروگاهها و پایداری برق کشور اشاره کرد و افزود: در صورت تأمین نشدن گاز موردنیاز نیروگاهها، تولید برق نیز با مشکل مواجه میشود و احتمال اعمال خاموشی و محدودیت برق برای صنایع افزایش مییابد. بنابراین، آثار کمبود گاز تنها به واحدهایی که مستقیما از این سوخت استفاده میکنند محدود نیست و میتواند بخش برق و سایر صنایع را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
این فعال صنعت فولاد با اشاره به پیامدهای اجتماعی توقف فعالیت کارخانهها اظهار کرد: تعطیلی واحدهای صنعتی تنها به زیان صاحبان آنها منجر نمیشود، بلکه معیشت نیروی کار و خانوادههای وابسته به این واحدها را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. توقف فعالیت شمار زیادی از کارخانهها به دلیل کمبود انرژی میتواند بیکاری گسترده و مشکلات اقتصادی برای خانوارها ایجاد کند.
وی تأکید کرد: در صورت ضرورت اعمال محدودیت برای مدیریت مصرف انرژی، نحوه توزیع آن باید با توجه به آثار اقتصادی و اجتماعی هر تصمیم تعیین شود. اعمال محدودیت بر تعداد مشخصی از واحدهای صنعتی ممکن است از نظر اجرایی سادهتر باشد، اما توقف فعالیت همین واحدها میتواند تولید و اشتغال بخش قابلتوجهی از اقتصاد را تحت تأثیر قرار دهد.
شکری در پایان با اشاره به ظرفیت تولید و صادرات غیرنفتی کشور گفت: افزایش تولید داخلی میتواند از فشارهای اقتصادی بکاهد و نیاز به واردات کالاهایی را که امکان ساخت آنها در داخل وجود دارد، کاهش دهد. حفظ ظرفیت تولید و صادرات غیرنفتی مستلزم آن است که واحدهای صنعتی در دوره محدودیت انرژی، با حداقل اختلال به فعالیت خود ادامه دهند.
در مجموع، آغاز محدودیت گاز پیش از شروع زمستان بار دیگر مسئله ناترازی انرژی و نحوه تخصیص منابع میان بخشهای مختلف اقتصاد را به موضوعی جدی برای صنایع معدنی و فولادی تبدیل کرده است. چنانچه محدودیتها در ماههای آینده افزایش یابد، پیامدهای آن میتواند از کاهش تولید و سودآوری فراتر برود و بر اشتغال، سرمایهگذاری و درآمدهای صادراتی این بخش نیز اثر بگذارد.
منبع: دنیای معدن
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید