زمستان سخت انرژی در راه است؛ هشدار درباره خاموشی برق و قطع گاز صنایع
گروه: فولاد | کد خبر: ۹۰۳۵ | تاریخ: ۳۰ آبان ۱۴۰۵ - ۱۴:۲۳
با نزدیک شدن به روزهای سرد سال، نشانههای تشدید ناترازی انرژی در کشور نمایان شده است. ارسال پیامکهای هشدار قطع برق برای برخی مشترکان خانگی و محدودیت گازرسانی به واحدهای پتروشیمی، نگرانیها درباره تأمین پایدار انرژی در زمستان را افزایش داده است؛ موضوعی که پیشتر نیز از سوی مدیرعامل توانیر درباره دشواریهای پیشرو مطرح شده بود.
آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، معتقد است ارسال پیامکهای قطعی برق میتواند با هدف آمادهسازی روانی جامعه برای شرایط احتمالی زمستان انجام شده باشد. به گفته وی، با کاهش دما و افزایش مصرف گاز در بخش خانگی، سهم نیروگاهها از گاز کاهش پیدا میکند. در چنین شرایطی، نیروگاههای دارای امکان استفاده از سوخت جایگزین به مازوت و گازوئیل روی میآورند و سایر نیروگاهها ممکن است با کاهش ظرفیت تولید یا توقف فعالیت مواجه شوند.
ناترازی ۱۳ میلیارد مترمکعبی گاز در روزهای سرد
بر اساس برآوردهای مطرحشده از سوی مسئولان صنعت برق، نیمه دوم سال حدود ۱۰۰ روز سرد را در بر میگیرد و پیشبینی میشود کسری گاز در این دوره به حدود ۱۳ میلیارد مترمکعب بیشتر از سالهای گذشته برسد.
پیامدهای این کمبود تنها به بخش برق محدود نخواهد شد. حمید حسینی، کارشناس انرژی و سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفتی، احتمال محدودیت گاز خانگی در برخی استانهای شمالی را نیز مطرح کرده است؛ موضوعی که در صورت تحقق، میتواند چالش تازهای در تأمین انرژی خانوارها ایجاد کند.
طبق آخرین آمار اعلامشده از سوی شرکت ملی گاز، تولید گاز کشور در ۲۹ آبان به حدود ۶۹۶ میلیون مترمکعب رسید که از این میزان، ۴۲۲ میلیون مترمکعب، معادل ۶۱ درصد، در بخش خانگی مصرف شده است. این سهم بالا در شرایطی ثبت شده که هنوز اوج سرمای زمستان فرا نرسیده است.
نیروگاهها و صنایع در صف نخست محدودیت گاز
با توجه به اولویت تأمین انرژی بخش خانگی، انتظار میرود بخش قابلتوجهی از کسری گاز از محل کاهش سهم نیروگاهها و صنایع جبران شود. برآوردها نشان میدهد هر یک از این دو بخش ممکن است در روزهای اوج سرما دستکم ۶.۵ میلیارد مترمکعب کمتر از سال گذشته گاز دریافت کنند.
بر این اساس، مجموع کاهش گاز تحویلی به نیروگاهها و صنایع در دوره ۱۰۰ روزه میتواند به حدود ۱۳ میلیارد مترمکعب برسد؛ رقمی که به معنای کاهش متوسط روزانه ۶۵ میلیون مترمکعب برای هر بخش است.
محدودیت گاز نیروگاهها از تابستان آغاز شد
آسیبهای ناشی از جنگ اخیر نیز بر وضعیت تولید و تأمین گاز اثر گذاشته است. بر اساس اظهارات مسئولان، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز کشور از دسترس خارج شد که تاکنون ۱۳۰ میلیون مترمکعب آن به مدار بازگشته است. به همین دلیل، نیروگاهها حتی در نیمه نخست سال نیز با محدودیت دریافت گاز مواجه بودند.
طبق اعلام دبیر سندیکای صنعت برق، متوسط مصرف روزانه گاز نیروگاهها در سال گذشته حدود ۲۶۰ میلیون مترمکعب بود که در برخی روزهای اوج سرما به حدود ۲۲۰ میلیون مترمکعب کاهش پیدا میکرد.
همچنین از ابتدای سال تا ۱۷ شهریور، مصرف گاز نیروگاههای کشور به حدود ۴۸ میلیارد مترمکعب رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۸.۷ درصد کاهش نشان میدهد. در همین دوره، مصرف گازوئیل نیروگاهی ۳۹.۷ درصد کمتر شد، اما استفاده از مازوت ۳۵.۶ درصد افزایش یافت.
جهش سهم مصرف خانگی در زمستان
ترکیب مصرف گاز در بخشهای مختلف کشور با تغییر فصل دستخوش تحول میشود. بهطور میانگین، بخش خانگی، تجاری و عمومی حدود ۳۰ درصد و نیروگاهها نزدیک به ۲۸ درصد از مصرف گاز را به خود اختصاص میدهند.
با این حال، در سردترین ماه سال سهم نیروگاهها ممکن است به ۱۵ درصد کاهش یابد و سهم بخش خانگی به حدود ۵۱ درصد برسد. مقایسه مصرف تابستان و زمستان نیز ابعاد این تغییر را نشان میدهد؛ بهطوری که سهم بخش خانگی از مصرف گاز در مرداد امسال تنها ۸ درصد بوده و در سردترین ماه سال به حدود ۵۱ درصد میرسد.
صنایع پیش از آغاز سرمای زمستان با قطع گاز مواجه شدند
محدودیت گازرسانی به صنایع از هفتههای گذشته آغاز شده است. علیاکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان، اعلام کرده است که از ابتدای آبان گاز تمام کارخانههای سیمان قطع شده و این واحدها ناچار به استفاده از سوخت جایگزین مازوت شدهاند.
در چنین شرایطی، پیشبینی کاهش روزانه ۶۵ میلیون مترمکعبی گاز تحویلی به هر یک از بخشهای صنعت و نیروگاه، نگرانیها درباره استمرار فعالیت واحدهای تولیدی را افزایش داده است.
برای درک ابعاد این محدودیت، کافی است بدانیم صنعت پتروشیمی بهعنوان یکی از بزرگترین مصرفکنندگان صنعتی گاز، بهطور متوسط روزانه حدود ۷۰ میلیون مترمکعب گاز طبیعی مصرف میکند؛ رقمی که در پنج ماه پایانی سال کاهش مییابد. بنابراین، حجم گاز کاهشیافته در بخش صنعت و نیروگاهها با میزان مصرف روزانه این صنعت فاصله چندانی ندارد.
خسارت میلیارد دلاری محدودیت گاز صنایع
محدودیت تأمین گاز علاوه بر کاهش تولید، هزینههای سنگینی به اقتصاد کشور تحمیل میکند. بر اساس برآوردهای وزارت صنعت، معدن و تجارت و اتاق بازرگانی ایران، هر روز قطعی گاز صنایع میتواند بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار فرصت اقتصادی ازدسترفته به همراه داشته باشد.
مجموع عدمالنفع ناشی از محدودیت گاز صنایع نیز حداقل ۱۱.۱ میلیارد دلار و حداکثر ۱۸.۵ میلیارد دلار برآورد شده است.
در این میان، صنعت پتروشیمی روزانه حدود ۳۰ تا ۶۰ میلیون دلار از کمبود گاز زیان میبیند و خسارت این بخش در سال ۱۴۰۳ بیش از ۲.۲ میلیارد دلار اعلام شده است. صنعت فولاد نیز از این محدودیتها متأثر است و برآوردها از خسارت روزانه حدود ۵۰ میلیون دلاری آن حکایت دارند.
از سوی دیگر، استفاده از مازوت بهجای گاز طبیعی علاوه بر افزایش آلودگی هوا، هزینه تولید را بالا میبرد و در نهایت بر قیمت محصولات نهایی اثر میگذارد. هزینه اضافی ناشی از تغییر سوخت در صنایع نیز روزانه تا ۲۰۰ میلیارد تومان تخمین زده شده است.
ذخایر سوخت نیروگاهی پاسخگوی زمستان خواهد بود؟
وضعیت تأمین انرژی در استانهای شمالی کشور نیز به یکی از نگرانیهای اصلی تبدیل شده است. رئیس شرکت ملی گاز پیشتر بارها درباره شرایط بحرانی ۱۱ استان شمالی هشدار داده بود؛ مناطقی که در زمستانهای گذشته با افت فشار گاز مواجه شدند و امسال احتمال بروز محدودیت همزمان برق و گاز در آنها مطرح است.
دبیر سندیکای صنعت برق اعلام کرده است تأمین برق استانهای شمالی به حدود ۲۰ میلیون مترمکعب گاز نیاز دارد. در صورت جایگزینی این میزان با گازوئیل، ذخایر استراتژیک باید چهار بار شارژ شوند.
در همین حال، کارشناسان معتقدند ظرفیت صادرات گاز ترکمنستان به ایران حتی در صورت فراهم بودن شرایط دیپلماتیک، کمتر از ۵ میلیون مترمکعب در روز است؛ موضوعی که نشان میدهد واردات گاز بهتنهایی نمیتواند پاسخگوی تمام نیاز کشور در روزهای اوج مصرف باشد.
در کنار مدیریت تأمین، کنترل مصرف نیز اهمیت زیادی دارد. برآوردها نشان میدهد کاهش یک درجهای دمای محیط مصرفی در روزهای سرد میتواند روزانه حدود ۲۵ میلیون مترمکعب در مصرف گاز صرفهجویی ایجاد کند. رقمی که میتواند بخشی از فشار واردشده بر نیروگاهها و صنایع را کاهش دهد و از تشدید محدودیتهای تولید جلوگیری کند.
منبع: معدن پرس
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید