افزایش ۶۶ درصدی نرخ گاز؛ چالش تازه تولیدکنندگان فولاد ایران
گروه: فولاد | کد خبر: ۸۹۱۹ | تاریخ: ۲۵ آبان ۱۴۰۵ - ۱۰:۲۳
افزایش نرخ گاز مصرفی صنایع فولادی در ماههای اخیر، هزینههای تولید را افزایش داده و برنامهریزی مالی و عملیاتی شرکتها را با دشواری بیشتری روبهرو کرده است. رشد بهای انرژی علاوه بر کاهش حاشیه سود تولیدکنندگان، میتواند بر میزان سرمایهگذاری، ظرفیت تولید و اشتغال در زنجیره فولاد اثر بگذارد.
در این شرایط، اصلاح سازوکار قیمتگذاری گاز و ایجاد اطمینان از تامین انرژی صنایع، به یکی از موضوعات مهم سیاستگذاری در بخش فولاد تبدیل شده است. رضا شهرستانی، عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی، در تشریح پیامدهای افزایش نرخ گاز و راهکارهای حمایت از تولیدکنندگان، به ابعاد مختلف این موضوع پرداخته است.
افزایش ۶۶ درصدی نرخ گاز در سال ۱۴۰۵
شهرستانی با اشاره به تغییرات قیمت گاز مصرفی واحدهای احیای فولاد اظهار کرد: بر اساس گزارشهای منتشرشده، نرخ هر مترمکعب گاز از حدود ۱۰,۷۷۳ تومان در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۱۷,۸۴۹ تومان در شهریورماه رسیده است. این تغییر بیانگر رشد تقریبی ۶۶ درصدی قیمت گاز در این دوره است.
وی با اشاره به ضرورت تفکیک نرخ پایه گاز از مبلغ نهایی قبض افزود: هزینه نهایی انرژی علاوه بر نرخ پایه، شامل عوارض و سایر اقلام نیز میشود. همچنین تعرفه مربوط به واحدهای احیای مستقیم را نمیتوان به تمام بخشهای زنجیره فولاد تعمیم داد؛ زیرا ساختار مصرف انرژی در هر یک از حلقههای تولید متفاوت است.
افزایش سهم گاز در هزینه تولید آهن اسفنجی
عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی با بیان اینکه افزایش قیمت گاز بهطور مستقیم بر هزینه تولید آهن اسفنجی اثر میگذارد، گفت: رشد هزینه این محصول در مراحل بعدی زنجیره نیز منعکس میشود و میتواند قیمت تمامشده فولاد را افزایش دهد.
به گفته شهرستانی، افزایش ۶۶ درصدی نرخ گاز به معنای رشد همین میزان در کل هزینه تولید نیست و میزان اثرگذاری آن به سهم گاز در ساختار هزینه، میزان مصرف و فناوری مورد استفاده در کارخانه بستگی دارد. برای نمونه، اگر گاز ۱۰ درصد از هزینه تولید یک واحد را تشکیل دهد، افزایش ۶۶ درصدی قیمت آن، با ثابت فرض کردن سایر عوامل، حدود ۶.۶ درصد به کل هزینه تولید اضافه خواهد کرد.
وی همچنین سهم گاز در بهای تمامشده آهن اسفنجی را در سال ۱۴۰۳ معادل ۶.۶ درصد و در سال ۱۴۰۴ برابر با ۱۰.۴ درصد اعلام کرد و توضیح داد: این آمار مربوط به تولید آهن اسفنجی است و نباید بهعنوان سهم انرژی در کل صنعت فولاد در نظر گرفته شود.
فشار هزینه انرژی بر نقدینگی شرکتهای فولادی
شهرستانی درباره تاثیر افزایش قیمت گاز بر وضعیت مالی کارخانهها بیان کرد: زمانی که هزینه قبض انرژی افزایش پیدا میکند، اما درآمد فروش محصولات متناسب با آن رشد نمیکند، تامین نقدینگی مورد نیاز واحدهای تولیدی دشوارتر میشود.
در چنین وضعیتی، منابع مالی مورد نیاز برای خرید مواد اولیه، تعمیر تجهیزات و تامین سرمایه در گردش کاهش مییابد. در نتیجه، کارخانهها برای ادامه فعالیت به تسهیلات بانکی بیشتری نیاز پیدا میکنند که این موضوع نیز هزینههای مالی آنها را افزایش میدهد.
کاهش حاشیه سود و توان صادراتی فولادسازان
وی دسترسی به گاز با قیمت مناسب را یکی از عوامل موثر در توسعه فناوری احیای مستقیم در ایران دانست و افزود: افزایش غیرقابل پیشبینی قیمت انرژی در کنار محدودیتهای عرضه، این مزیت را تحت تاثیر قرار میدهد.
به گفته این فعال صنعت فولاد، تولیدکنندگان ایرانی در بازارهای صادراتی امکان انتقال تمام هزینههای اضافی به خریداران را ندارند. از این رو، افزایش بهای انرژی ابتدا حاشیه سود شرکتها را کاهش میدهد و در ادامه میتواند توان آنها برای حفظ بازارهای صادراتی را محدود کند.
جایگزینی سوخت مایع در واحدهای احیا با محدودیت فنی همراه است
شهرستانی با اشاره به نقش گاز طبیعی در فرایند تولید آهن اسفنجی توضیح داد: در فناوری احیای مستقیم، گاز طبیعی صرفاً بهعنوان سوخت مصرف نمیشود، بلکه ماده اولیه تولید گاز احیاکننده نیز محسوب میشود.
در فرایند میدرکس، گاز طبیعی به ترکیبی از هیدروژن و مونوکسیدکربن تبدیل میشود. این گازها با جدا کردن اکسیژن از اکسید آهن، زمینه تولید آهن اسفنجی را فراهم میکنند؛ محصولی که در مراحل بعدی برای تولید فولاد وارد کوره قوس الکتریکی میشود.
وی تاکید کرد: به همین دلیل، جایگزینی گاز طبیعی با سوخت مایع در واحدهای احیای مستقیم، فرایندی ساده مانند تغییر سوخت یک مشعل نیست و به بررسیهای فنی و ملاحظات مرتبط با فرایند تولید نیاز دارد.
نااطمینانی در تامین انرژی، سرمایهگذاری و اشتغال را تحت تاثیر قرار میدهد
عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی با اشاره به اثر تغییرات مکرر سیاستهای انرژی بر طرحهای توسعهای گفت: زمانی که قیمت و میزان دسترسی به انرژی ثبات نداشته باشد، پیشبینی بازده اقتصادی پروژهها دشوار میشود و دوره بازگشت سرمایه افزایش پیدا میکند.
از سوی دیگر، کاهش میزان بهرهبرداری از ظرفیت کارخانههایی که پیشتر سرمایهگذاریهای گستردهای در آنها انجام شده، بازده اقتصادی این سرمایهگذاریها را نیز کاهش میدهد.
شهرستانی درباره پیامدهای این شرایط بر اشتغال افزود: کاهش اضافهکاری، محدود شدن فعالیت پیمانکاران و توقف جذب نیروی جدید از نخستین نشانههای فشار بر بازار کار در واحدهای تولیدی است. در صورت تداوم زیاندهی، احتمال تعدیل نیرو و توقف فعالیت کارخانههای آسیبپذیر نیز افزایش مییابد.
وی ادامه داد: افزایش هزینه تولید و کاهش حجم تولید و فروش، دو مسیر اصلی فشار بر کارخانههای فولادی هستند. حتی در دوره توقف فعالیت نیز هزینههایی مانند حقوق کارکنان، نگهداری تجهیزات، استهلاک و تعهدات مالی همچنان وجود دارند. در نتیجه، این هزینههای ثابت بر حجم کمتری از محصول سرشکن میشوند و بهای تمامشده هر تن تولید افزایش بیشتری پیدا میکند.
قطع گاز واحدهای احیا، تامین مواد اولیه بخش ذوب را مختل میکند
شهرستانی با اشاره به وابستگی واحدهای ذوب به تولید مستمر آهن اسفنجی اظهار کرد: محدودیت یا قطع گاز واحدهای احیا میتواند تامین مواد اولیه کارخانههای ذوب را با مشکل مواجه کند.
به گفته وی، توقف و راهاندازی مجدد واحدهای تولیدی، متناسب با شرایط فنی و وضعیت تجهیزات، هزینههای اضافی و افت راندمان را به همراه دارد و در برخی موارد ممکن است به تجهیزات نیز آسیب وارد کند. همچنین اختلال در برنامه تحویل محصولات میتواند اعتماد مشتریان را کاهش دهد و بازارهای فروش شرکتها را تحت تاثیر قرار دهد.
این عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی افزود: کاهش تولید به افت درآمد منجر میشود و کمبود درآمد نیز منابع مالی مورد نیاز برای تعمیرات و نوسازی تجهیزات را محدود میکند. تداوم این روند میتواند توان عملیاتی و اقتصادی کارخانهها را کاهش دهد و در واحدهایی که از حاشیه سود و منابع مالی کمتری برخوردارند، توقفهای مقطعی را به تعطیلی طولانیمدت تبدیل کند.
ضرورت اصلاح فرمول قیمتگذاری گاز صنایع فولادی
شهرستانی با تاکید بر اهمیت ثبات در سیاستهای تامین و قیمتگذاری انرژی گفت: تولیدکنندگان برای ادامه فعالیت و اجرای طرحهای توسعهای به امکان برنامهریزی بلندمدت نیاز دارند. از این رو، اصلاح قیمت انرژی باید بر اساس سازوکاری شفاف، تدریجی و همراه با تعهد مشخص برای تامین انجام شود.
وی بازنگری در فرمول قیمتگذاری گاز، بهویژه نحوه تاثیرپذیری آن از هابهای خارجی و بازارهای پرنوسان اروپا را ضروری دانست و افزود: در تعیین نرخ گاز صنایع باید شرایط تامین داخلی و ضرورت حفظ توان رقابتی تولیدکنندگان نیز در نظر گرفته شود.
به گفته وی، تعیین یک برنامه چندساله برای تغییر تعرفهها و اعلام قبلی سقف افزایش قیمت در دورههای مختلف، به شرکتها کمک میکند تا هزینههای خود را بهتر مدیریت کنند.
تعرفه انرژی باید متناسب با نوع فعالیت واحدهای فولادی تعیین شود
این فعال صنعت فولاد با اشاره به تفاوت الگوی مصرف انرژی در بخشهای مختلف زنجیره تولید اظهار کرد: واحدهای احیای مستقیم، گندلهسازی، ذوب و نورد از نظر نوع و میزان مصرف انرژی شرایط یکسانی ندارند و نمیتوان برای همه آنها تعرفه مشابهی در نظر گرفت.
وی افزود: نقش گاز در فرایند تولید آهن اسفنجی باید در تعیین تعرفهها لحاظ شود. همچنین قراردادهای تامین انرژی باید میزان گاز قابل تحویل، برنامه محدودیتها، حداقل نیاز فنی کارخانه و نحوه جبران خسارت در صورت انجام نشدن تعهدات را بهصورت روشن مشخص کنند.
شهرستانی هماهنگی میان وزارتخانههای نفت، نیرو و صنعت، معدن و تجارت را نیز ضروری دانست و گفت: تدوین برنامه مشترک برای تامین گاز و برق صنایع میتواند امکان هماهنگی زمان تعمیرات سالانه کارخانهها با دورههای محدودیت انرژی را فراهم کند و از توقفهای پراکنده و خارج از برنامه جلوگیری کند.
وی حمایت از نقدینگی واحدهایی را که بر اثر محدودیتهای اجباری انرژی آسیب دیدهاند، از دیگر اقدامات مورد نیاز دانست و افزود: تقسیط قبوض انرژی و تامین سرمایه در گردش متناسب با خسارتهای مستند، میتواند به ادامه فعالیت واحدهای دارای توجیه اقتصادی کمک کند.
افزایش بهرهوری انرژی در کنار اصلاح سیاستهای تامین
عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی با اشاره به ضرورت بهینهسازی مصرف انرژی در صنعت فولاد بیان کرد: سرمایهگذاری در بازیافت حرارت، کاهش اتلاف انرژی در شبکهها، بهینهسازی فرایندهای تولید و توسعه زیرساختهای گاز باید مورد توجه قرار گیرد.
به گفته وی، اجرای این اقدامات زمانی اثربخش خواهد بود که تولیدکنندگان از قراردادهای قابل اتکای تامین انرژی و چشمانداز مشخصی درباره قیمتها برخوردار باشند. بنابراین، سیاستگذاری در این حوزه باید همزمان بر حفظ تولید رقابتپذیر و افزایش بهرهوری انرژی متمرکز شود.
فولاد آلیاژی در تخصیص انرژی مورد توجه قرار گیرد
شهرستانی در پایان با اشاره به ارزش افزوده محصولات فولاد آلیاژی و کاربرد آنها در صنایع مختلف اظهار کرد: با توجه به دشواری واردات این محصولات در شرایط تحریم و نقش آنها در تامین نیاز صنایع داخلی، حمایت از تولیدکنندگان داخلی باید در برنامههای وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار گیرد.
وی افزود: تخصیص انرژی به واحدهای تولیدکننده فولاد آلیاژی باید با در نظر گرفتن اهمیت راهبردی محصولات، ارزش افزوده و دشواری تامین آنها از خارج کشور انجام شود تا محدودیتهای انرژی به کاهش ظرفیت تولید داخل و افزایش وابستگی به واردات منجر نشود.
منبع: فولاد نیوز
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید