خطرات پنهان در معادن؛ ایمنی و سلامت معدنکاران در برابر حوادث زیرزمینی
گروه: معدن | کد خبر: ۸۸۱۴ | تاریخ: ۲۳ آبان ۱۴۰۵ - ۱۳:۴۷
فعالیت در معادن از جمله مشاغلی است که کارگران آن بهصورت روزانه با شرایط دشوار محیطی و خطرات متعدد مواجه هستند. در معادن زیرزمینی، محدودیت فضا، نبود نور طبیعی، تهویه دشوار و احتمال بروز حوادث پیشبینینشده، شرایط کار را پیچیدهتر میکند. در چنین محیطی، نقص تجهیزات یا بیتوجهی به دستورالعملهای ایمنی میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای نیروی انسانی داشته باشد.
ریزش تونل؛ یکی از تهدیدهای جدی در معادن زیرزمینی
ریزش سقف و دیوارههای تونل از مهمترین حوادثی است که معدنکاران را تهدید میکند. تغییرات ساختار زمینشناسی، ناپایداری تودههای سنگی، ضعف سیستمهای نگهدارنده و عملیات حفاری غیراصولی میتوانند زمینهساز چنین حوادثی باشند.
در صورت وقوع ریزش، احتمال گرفتار شدن کارگران زیر آوار یا مسدود شدن مسیرهای خروج وجود دارد. عملیات امداد و نجات نیز در این شرایط با دشواریهای زیادی همراه میشود؛ زیرا دسترسی به افراد محبوس ممکن است به دلیل ناپایداری محیط و محدودیت مسیرهای ارتباطی با تأخیر مواجه شود.
گازهای خطرناک و تهدید انفجار و مسمومیت
تجمع گازهای خطرناک از دیگر عوامل تهدیدکننده ایمنی در معادن، بهویژه معادن زغالسنگ است. متان در صورت رسیدن به غلظت قابل اشتعال و وجود منبع جرقه میتواند موجب انفجار شود. همچنین مونوکسیدکربن از جمله گازهای سمی است که استنشاق آن میتواند به مسمومیت شدید و مرگ منجر شود.
کاهش میزان اکسیژن در محیطهای زیرزمینی نیز سلامت و جان کارگران را تهدید میکند. عملکرد نامناسب سیستم تهویه، نبود تجهیزات پایش گاز یا استفاده نادرست از دستگاههای هشداردهنده میتواند احتمال وقوع این حوادث را افزایش دهد.
ازاینرو، کنترل مستمر کیفیت هوای تونلها، نصب تجهیزات تشخیص گاز و اطمینان از عملکرد صحیح سامانههای تهویه، از الزامات اصلی فعالیت ایمن در معادن زیرزمینی است.
گردوغبار معدنی و بیماریهای مزمن ریوی
بخشی از مخاطرات شغلی معدنکاری بهصورت تدریجی و در طول سالهای فعالیت بروز میکند. قرار گرفتن مداوم در معرض گردوغبار ناشی از حفاری، انفجار و خردایش سنگها، بهویژه ذرات سیلیس بلوری، میتواند سلامت دستگاه تنفسی کارگران را با خطر مواجه کند.
سیلیکوزیس یکی از بیماریهای ریوی مرتبط با استنشاق طولانیمدت گردوغبار سیلیس است. این بیماری با علائمی مانند تنگی نفس و سرفه مزمن همراه است و میتواند آسیبهای ماندگاری به بافت ریه وارد کند. حتی پس از پایان فعالیت شغلی نیز ممکن است عوارض آن ادامه داشته باشد.
استفاده از سامانههای مهار گردوغبار، تهویه مناسب، تجهیزات حفاظت تنفسی و انجام معاینات پزشکی دورهای، از جمله اقداماتی است که میتواند احتمال بروز بیماریهای شغلی را کاهش دهد.
شرایط محیطی و فشارهای جسمی و روانی معدنکاری
کار در معادن زیرزمینی علاوه بر خطرات فیزیکی، فشارهای جسمی و روانی متعددی نیز به همراه دارد. دمای بالا، رطوبت، صدای مستمر ماشینآلات، محدودیت فضای کاری و دسترسی نداشتن به نور طبیعی، از جمله عواملی هستند که بر وضعیت جسمانی کارگران تأثیر میگذارند.
شیفتهای طولانی، فعالیت در شرایط دشوار و فاصله گرفتن از محیط خانواده نیز میتواند فشار روانی این شغل را افزایش دهد. خستگی ناشی از کار و کاهش تمرکز در محیطهای معدنی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا کوچکترین خطا هنگام کار با تجهیزات سنگین یا جابهجایی مواد معدنی ممکن است به حادثه منجر شود.
ماشینآلات معدنی و احتمال وقوع حوادث شغلی
تجهیزاتی مانند دستگاههای حفاری، نوارهای نقاله، کامیونهای معدنی و ماشینآلات حملونقل، نقش مهمی در فرایند استخراج دارند؛ اما استفاده غیراصولی یا نگهداری نامناسب از آنها میتواند خطرات جدی ایجاد کند.
گیر افتادن اعضای بدن در دستگاهها، برخورد ماشینآلات با کارگران، سقوط از ارتفاع و برقگرفتگی از جمله حوادث احتمالی در محیطهای معدنی هستند.
در معادن روباز نیز خطراتی مانند ریزش دیواره پلههای استخراجی، سقوط قطعات سنگ، واژگونی ماشینآلات و برخورد خودروهای سنگین وجود دارد. اجرای برنامههای تعمیر و نگهداری منظم، جداسازی مسیر تردد ماشینآلات از محدوده فعالیت کارگران و آموزش اپراتورها میتواند در کاهش این حوادث مؤثر باشد.
پیشگیری و نظارت؛ پایههای اصلی ایمنی در معادن
بخش قابلتوجهی از حوادث معدنی با شناسایی بهموقع خطرات و اجرای استانداردهای ایمنی قابل پیشگیری است. ارزیابی شرایط محیطی پیش از آغاز عملیات، پایش مستمر گازها، تأمین تهویه مناسب، بررسی تجهیزات و آموزش نیروی انسانی از مهمترین اقدامات در این زمینه محسوب میشوند.
همچنین ایجاد مسیرهای خروج اضطراری، تجهیز گروههای امداد و نجات، نصب سامانههای هشداردهنده و برگزاری مانورهای دورهای میتواند آمادگی معادن را برای مقابله با حوادث افزایش دهد.
مسئولیت تأمین ایمنی نیز تنها بر عهده کارگران نیست. کارفرمایان، مدیران واحدهای معدنی و نهادهای نظارتی باید با تأمین امکانات استاندارد، اجرای دستورالعملهای حفاظتی و نظارت مستمر، شرایط لازم برای فعالیت ایمن نیروی انسانی را فراهم کنند.
ایمنی معدنکاران؛ اولویتی فراتر از آمار تولید
مواد معدنی از سنگآهن و زغالسنگ تا مس، طلا و عناصر مورد استفاده در صنایع پیشرفته، نقش مهمی در اقتصاد و توسعه صنعتی کشورها دارند. با این حال، دستیابی به اهداف تولید و افزایش بهرهبرداری از ذخایر معدنی نباید به بهای نادیده گرفتن سلامت و جان نیروی انسانی تمام شود.
در کنار شاخصهایی مانند میزان استخراج، درآمد و صادرات مواد معدنی، وضعیت ایمنی معادن و سلامت شاغلان این بخش نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
میزان دسترسی کارگران به تجهیزات حفاظت فردی، تعداد بازرسیهای ایمنی، وضعیت سامانههای تهویه و آمادگی واحدهای امداد و نجات، از جمله شاخصهایی هستند که میتوانند وضعیت واقعی ایمنی در معادن را مشخص کنند.
حفظ سرمایه انسانی در بخش معدن مستلزم آن است که ایمنی از مرحله طراحی و تجهیز معدن تا اجرای عملیات استخراج، بهعنوان یکی از الزامات اصلی مدیریت و بهرهبرداری در نظر گرفته شود.
منبع: دنیای معدن
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید