فولاد خوزستان در تنگنای انرژی؛ ۴ میلیون تن تولید از دست رفت

ظرفیت اسمی تولید سالانه شمش در فولاد خوزستان حدود ۴ میلیون تن است؛ اما محدودیت‌های انرژی طی چهار سال گذشته موجب شده این شرکت به گفته مدیرعامل، تولیدی معادل یک سال ظرفیت خود را از دست بدهد؛ مسئله‌ای که نشان می‌دهد چالش انرژی در این مجموعه از یک محدودیت مقطعی فراتر رفته و به یکی از عوامل اثرگذار بر اقتصاد تولید تبدیل شده است.

بررسی عملکرد فولاد خوزستان در سال‌های اخیر نیز ابعاد این موضوع را نشان می‌دهد. تولید شمش شرکت در سال‌های ۱۴۰۱، ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ به‌ترتیب ۳.۵، ۳.۴۲ و ۳ میلیون تن اعلام شده است. این روند بیانگر آن است که بخشی از ظرفیت ایجادشده و سرمایه‌گذاری انجام‌شده، به دلیل محدودیت در دسترسی به انرژی نتوانسته به تولید و ارزش اقتصادی تبدیل شود.

با این حال، عملکرد مهرماه سال ۱۴۰۴ تصویر متفاوتی از توان تولیدی فولاد خوزستان ارائه کرد. این شرکت در یک ماه ۳۰روزه موفق شد ۳۶۰ هزار و ۷۹۸ تن شمش تولید کند و رکورد تاریخی تولید ماهانه خود را به ثبت برساند. این رکورد نشان داد که ظرفیت تولید در مجموعه وجود دارد و چالش اصلی، فراهم کردن امکان بهره‌برداری پایدار از این ظرفیت است.

در چنین شرایطی، محدودیت انرژی تنها به کاهش حجم تولید منجر نمی‌شود، بلکه زنجیره‌ای از پیامدهای اقتصادی را به همراه دارد؛ از افزایش هزینه تمام‌شده و کاهش بهره‌وری سرمایه گرفته تا فشار بر حاشیه سود، نقدینگی و فرصت‌های فروش و صادرات.

برای فولاد خوزستان، انرژی دیگر صرفاً یک نهاده مورد نیاز خطوط تولید نیست، بلکه به یکی از متغیرهای اصلی اقتصاد تولید تبدیل شده است. هر میزان کاهش در دسترسی به برق و گاز می‌تواند بخشی از تناژ تولید را از بین ببرد و در ادامه، هزینه‌های تولید را افزایش داده و سودآوری شرکت را تحت تأثیر قرار دهد.

از این منظر، ظرفیت بلااستفاده صرفاً به معنای تولید کمتر نیست؛ بلکه به مفهوم بخشی از سرمایه‌ای است که امکان ایجاد ارزش دارد اما به دلیل محدودیت‌های بیرونی، امکان استفاده کامل از آن فراهم نمی‌شود.

البته افزایش تولید به‌تنهایی نمی‌تواند هدف نهایی شرکت باشد. بازگرداندن تناژ ازدست‌رفته زمانی برای فولاد خوزستان ارزش‌آفرین خواهد بود که هم‌زمان با کنترل هزینه‌ها، حاشیه سود و نقدینگی نیز حفظ شود.

در کنار انرژی، تأمین مواد اولیه نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در تداوم تولید دارد. اگر انرژی امکان تولید را فراهم می‌کند، مواد اولیه استمرار فعالیت خطوط را تضمین خواهد کرد. بنابراین حتی در صورت ایجاد پنجره‌های زمانی برای دسترسی به برق و گاز، در صورتی که مواد اولیه به‌موقع تأمین نشود، دستیابی به تولید پایدار دشوار خواهد بود.

بر همین اساس، امنیت انرژی و امنیت مواد اولیه باید در کنار یکدیگر در برنامه‌ریزی تولید فولاد خوزستان مورد توجه قرار گیرند. هماهنگی میان این دو عامل می‌تواند امکان استفاده حداکثری از ظرفیت‌های موجود را فراهم کند.

در این میان، سرمایه انسانی نیز حلقه اتصال انرژی، مواد اولیه و تولید است. برنامه‌ریزی تولید، مدیریت تعمیرات، کاهش توقف خطوط، بهینه‌سازی مصرف انرژی و شناسایی گلوگاه‌های زنجیره تأمین، همگی به دانش و تجربه نیروهای متخصص و همچنین سرعت تصمیم‌گیری وابسته هستند.

از این رو، استفاده بیشتر از ظرفیت نیروهای جوان و متخصص در فرآیند تصمیم‌سازی می‌تواند بخشی از مسیر آینده فولاد خوزستان باشد. سرمایه انسانی در چنین شرایطی صرفاً یک مؤلفه سازمانی نیست، بلکه عاملی تعیین‌کننده برای تبدیل ظرفیت‌های فنی و منابع در دسترس به تولید اقتصادی است.

در این چارچوب، کمیته عالی راهبری فولاد خوزستان نیز می‌تواند نقش مهمی در هماهنگ‌سازی تصمیم‌های کلان شرکت ایفا کند. بازتعریف مأموریت این کمیته زمانی اثربخش خواهد بود که از تمرکز صرف بر مسائل روزمره فاصله گرفته و به محلی برای تصمیم‌گیری یکپارچه درباره انرژی، مواد اولیه، تولید، هزینه، بهره‌وری سرمایه، سودآوری، نقدینگی و سرمایه انسانی تبدیل شود.

زمستان پیش‌رو نیز برای فولاد خوزستان صرفاً یک فصل دیگر تولید نیست. پرسش اصلی فقط میزان برق و گاز قابل دسترس نخواهد بود، بلکه میزان آمادگی شرکت برای مدیریت محدودیت‌ها پیش از وقوع آنها اهمیت بیشتری دارد.

تأمین به‌موقع مواد اولیه برای دوره‌های دسترسی به انرژی، تعیین اولویت خطوط تولید، تدوین سناریوهای هم‌زمان انرژی و تولید و توجه به هزینه و سودآوری، از جمله عواملی هستند که می‌توانند عملکرد شرکت را در ماه‌های پیش‌رو تحت تأثیر قرار دهند.

از سوی دیگر، قرار گرفتن سرمایه انسانی در متن فرآیند تصمیم‌سازی می‌تواند سرعت واکنش شرکت به محدودیت‌ها و گلوگاه‌های تولید را افزایش دهد.

از دست رفتن حدود ۴ میلیون تن تولید طی چهار سال، هشداری است که نشان می‌دهد محدودیت انرژی برای فولاد خوزستان دیگر یک چالش کوتاه‌مدت نیست و می‌تواند به یک مسئله اقتصادی پایدار تبدیل شود.

فولاد خوزستان برای عبور از دوره محدودیت انرژی، علاوه بر دسترسی پایدارتر به برق و گاز، به برنامه‌ریزی دقیق تولید، تأمین مطمئن مواد اولیه، کنترل هزینه‌ها و استفاده مؤثر از ظرفیت سرمایه انسانی نیاز دارد. در نهایت، انرژی امکان تولید را فراهم می‌کند، مواد اولیه استمرار آن را تضمین می‌کند و سرمایه انسانی این ظرفیت‌ها را به ارزش اقتصادی تبدیل خواهد کرد.
منبع: دنیای معدن