کمبود مواد ناریه، استخراج معادن را با چالش جدی مواجه کرد

تأمین موادناریه مورد نیاز معادن طی سال‌های گذشته همواره با محدودیت‌هایی همراه بوده است، اما آسیب‌دیدن پتروشیمی شیراز در جریان جنگ ۴۰ روزه، این چالش را وارد مرحله تازه‌ای کرده است. توقف تولید نیترات آمونیوم در این مجموعه، یکی از منابع داخلی تأمین ماده اولیه مورد استفاده در تولید آنفو را از مدار خارج کرده و دسترسی معادن به مواد منفجره را کاهش داده است.

مواد ناریه یکی از ملزومات اصلی عملیات استخراج در بسیاری از معادن به شمار می‌رود و تداوم کمبود آن می‌تواند مستقیماً بر روند فعالیت معادن اثر بگذارد. در همین راستا، با پیگیری بخش خصوصی، موضوع واردات این مواد از سوی بخش خصوصی مورد تأیید دولت قرار گرفت؛ با این حال، فعالان معدنی می‌گویند روند واردات هنوز متناسب با نیاز بازار انجام نشده است.

محدودیت‌های حمل‌ونقل نیز بر پیچیدگی این وضعیت افزوده است. حمل مواد منفجره به دلیل ماهیت و کاربردهای خاص آن تابع دستورالعمل‌ها و الزامات ویژه‌ای است و شرایط ایجادشده در مسیرهای حمل‌ونقل و محاصره دریایی نیز بر روند تأمین خارجی تأثیر گذاشته است.

رشد ۴۰۰ درصدی قیمت مواد ناریه

کاهش عرضه در مقابل تقاضای موجود، قیمت مواد ناریه را نیز به شکل محسوسی افزایش داده است. حسن حسینقلی، رئیس اتحادیه صادرکنندگان سرب و روی ایران، پیش‌تر در گفت‌وگویی با بازار از رشد ۴۰۰ درصدی قیمت این مواد نسبت به سال گذشته خبر داده بود.

اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که نبود مواد ناریه می‌تواند عملیات استخراج را از همان مراحل ابتدایی متوقف کند. به همین دلیل، فعالان بخش خصوصی خواستار ایجاد سازوکاری برای آزادسازی تولید و واردات مواد ناریه با حفظ نظارت دولت هستند.

معادن با کاهش ظرفیت فعالیت می‌کنند

سیدحجت زینلی، عضو هیات‌مدیره انجمن مس ایران، درباره وضعیت تأمین مواد ناریه می‌گوید تمامی معادن کشور با کمبود این مواد مواجه هستند و در شرایط فعلی، تأمین مواد ناریه و پس از آن سوخت، دو چالش اصلی معدن‌کاران محسوب می‌شوند.

به گفته زینلی، پس از آسیب‌دیدن پتروشیمی شیراز در جنگ رمضان و توقف فعالیت این مجتمع، تولید نیترات آمونیوم نیز متوقف شد. از آنجا که نیترات آمونیوم یکی از مواد اولیه مهم در تولید آنفو است، توقف تولید آن به کمبود این ماده در زنجیره تأمین مواد ناریه منجر شده است.

وی با اشاره به واردات بخشی از نیاز کشور اضافه کرد که مواد ناریه از خارج نیز تأمین می‌شود، اما واردات به‌صورت محدود و قطره‌چکانی انجام می‌شود و همین مسئله فشار زیادی بر معادن وارد کرده است.

عضو هیات‌مدیره انجمن مس ایران همچنین نسبت به پیامدهای این کمبود بر فعالیت معادن هشدار داد و گفت بخشی از معادن کوچک به دلیل نبود مواد ناریه تعطیل شده‌اند و برخی دیگر نیز با ظرفیت پایین یا به شکل نیمه‌تعطیل فعالیت می‌کنند.

این شرایط تنها به معادن کوچک محدود نیست و معادن بزرگ نیز با محدودیت در تأمین مواد ناریه مواجه هستند. به گفته زینلی، ادامه این روند می‌تواند فعالیت معادنی را که در حال حاضر با ظرفیت پایین کار می‌کنند نیز متوقف کند. حتی برخی واحدهای معدنی در شرایط فعلی با حدود یک‌دهم ظرفیت خود فعالیت دارند.

واردات بخش خصوصی؛ مصوبه‌ای که هنوز عملیاتی نشده است

زینلی در بخش دیگری از سخنان خود درباره وعده دولت برای واگذاری واردات مواد ناریه به بخش خصوصی گفت که این موضوع مطرح شده، اما هنوز در عمل به شکل گسترده اجرایی نشده است.

به گفته وی، در مواردی شرکت‌های خصوصی یا مجموعه‌های معدنی اقدام به واردات مواد ناریه کرده‌اند، اما محدودیت‌ها و الزامات اعمال‌شده از سوی وزارت دفاع و سایر دستگاه‌های مرتبط موجب شده حجم واردات انجام‌شده بسیار محدود باشد.

در چنین شرایطی، فعالان بخش معدن تأکید دارند که تداوم تولید و جلوگیری از تعطیلی معادن، نیازمند ایجاد مسیر پایدار برای تأمین مواد ناریه است؛ مسیری که ضمن رعایت الزامات نظارتی و امنیتی، بتواند نیاز واقعی معادن را نیز پوشش دهد.
منبع: معدن پرس