هوش مصنوعی به مس رسید؛ فلز سرخ در مسیر جهش تازه

تا همین چند سال پیش، سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی عمدتاً با نام تراشه‌سازان، مراکز داده و غول‌های فناوری گره خورده بود و سرمایه‌گذاران تلاش می‌کردند از طریق خرید سهام شرکت‌هایی مانند Nvidia در موج بزرگ سرمایه‌گذاری فناوری سهیم شوند. اما تحولات اخیر بازار کالاها نشان می‌دهد که بخش مهمی از این انقلاب، خارج از دنیای نرم‌افزار و تراشه در حال شکل‌گیری است؛ جایی که مس به یکی از مهم‌ترین برندگان احتمالی تبدیل شده است.

مس در برابر غول‌های فناوری؛ تغییر مسیر سرمایه‌گذاری

عملکرد بازار طی ۱۲ ماه گذشته، نشانه‌ای قابل‌توجه از تغییر نگاه سرمایه‌گذاران ارائه می‌دهد. بازدهی مس در این مدت حدود چهار برابر میانگین بازدهی سهام هفت شرکت بزرگ فناوری موسوم به Magnificent 7 بوده است.

این فاصله را نمی‌توان صرفاً یک نوسان کوتاه‌مدت در بازار کالاها دانست. افزایش ارزش مس در واقع می‌تواند نشانه‌ای از توجه دوباره بازار به زیرساخت‌های فیزیکی مورد نیاز اقتصاد دیجیتال باشد؛ چراکه توسعه هوش مصنوعی بدون توسعه هم‌زمان زیرساخت‌های انرژی، شبکه برق و تجهیزات انتقال امکان‌پذیر نیست.

به این ترتیب، بخشی از سرمایه‌ها در حال حرکت به سمت لایه‌های پایین‌تر زنجیره ارزش است؛ بخش‌هایی که محدودیت منابع و ظرفیت تولید، می‌تواند زمینه‌ساز رشد تقاضا و قیمت‌ها شود.

چرا هوش مصنوعی به مس نیاز دارد؟

گسترش هوش مصنوعی به توسعه دیتاسنترهای بزرگ و پرمصرف وابسته است و این مراکز نیز برای فعالیت مستمر به برق پایدار نیاز دارند. بر اساس پژوهش‌های منتشرشده در سال ۲۰۲۶، مس حدود ۸۳ درصد از وزن مواد معدنی مورد استفاده در زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی را تشکیل می‌دهد.

نکته مهم این است که حدود ۶۴ درصد از این تقاضا به شبکه‌های انتقال و توزیع برق مربوط می‌شود، نه خود تراشه‌ها. بنابراین، هرچه ظرفیت پردازشی و تعداد دیتاسنترها افزایش یابد، نیاز به توسعه شبکه برق و در نتیجه مصرف مس نیز بیشتر خواهد شد.

سرمایه‌گذاری‌های گسترده شرکت‌های فناوری در زیرساخت‌های انرژی نیز این ارتباط را پررنگ‌تر کرده است. برای نمونه، سرمایه‌گذاری ۱۳ میلیارد یورویی گوگل در زیرساخت‌های هوش مصنوعی فنلاند و استفاده از ظرفیت نیروگاه‌های هسته‌ای این کشور، نشان می‌دهد که توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی بیش از گذشته به دسترسی به انرژی و زیرساخت‌های فیزیکی وابسته شده است.

عرضه مس از سرعت رشد هوش مصنوعی عقب مانده است

یکی از چالش‌های اصلی بازار مس، فاصله میان سرعت توسعه فناوری و زمان مورد نیاز برای افزایش ظرفیت تولید این فلز است. نرم‌افزار و فناوری‌های دیجیتال می‌توانند در مدت کوتاهی توسعه پیدا کنند، اما راه‌اندازی یک معدن مس جدید فرآیندی طولانی و پرهزینه است.

بر اساس گزارش‌های ICSG، رشد تولید جهانی مس در سال ۲۰۲۶ به حدود ۱.۶ درصد کاهش یافته است. همچنین داده‌های منتشرشده از سوی WSJ نشان می‌دهد تولید معادن مس در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۱ درصد کاهش داشته است.

محدودیت‌های تولید در کشورهای مهمی مانند شیلی، کنگو و اندونزی نیز فشار بیشتری بر سمت عرضه وارد کرده و شکاف میان رشد تقاضا و ظرفیت تولید را به یکی از ریسک‌های مهم بازار تبدیل کرده است.

چند عامل هم‌زمان مس را به رکورد رساندند

قیمت مس در بورس فلزات لندن (LME) اخیراً از مرز تاریخی ۱۴ هزار دلار در هر تن عبور کرده است. رشد تقاضای مرتبط با هوش مصنوعی تنها عامل این جهش نیست و مجموعه‌ای از متغیرهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی نیز در افزایش قیمت مس نقش داشته‌اند.

احتمال اعمال تعرفه‌های جدید از سوی آمریکا و افزایش ذخایر استراتژیک در واکنش به این سیاست‌ها، یکی از عوامل اثرگذار بر بازار بوده است. از سوی دیگر، توسعه خودروهای برقی و انرژی‌های تجدیدپذیر به‌عنوان بخش‌های مهم گذار انرژی، مصرف مس را افزایش داده‌اند.

در کنار این عوامل، تنش‌های ژئوپلیتیکی و احتمال اختلال در زنجیره تأمین کشورهای بزرگ تولیدکننده نیز ریسک عرضه را افزایش داده است.

مس؛ پیوند هوش مصنوعی با اقتصاد واقعی

انقلاب هوش مصنوعی دیگر صرفاً به تراشه، نرم‌افزار و قدرت پردازشی محدود نیست و دامنه آن به زیرساخت‌های فیزیکی از جمله برق، شبکه انتقال و معادن کشیده شده است.

در این میان، مس به دلیل نقش کلیدی در تولید و انتقال برق، در نقطه اتصال اقتصاد دیجیتال و زیرساخت‌های فیزیکی قرار گرفته است. از همین رو، رشد سریع هوش مصنوعی می‌تواند در سال‌های آینده تقاضا برای این فلز را بیش از پیش افزایش دهد و جایگاه مس را به‌عنوان یکی از مواد معدنی استراتژیک اقتصاد آینده تقویت کند.
منبع : معدن پرس