افزایش اعتبارات بدون رونق تولید؛ مشکل از کجاست؟

تسهیلات صنعت و معدن در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ با رشد ۷۲.۹ درصدی همراه شد و این بخش با جذب ۳۲.۶ درصد از کل تسهیلات پرداختی، بیشترین سهم را در میان بخش‌های مختلف اقتصادی به خود اختصاص داد. در مجموع نیز میزان تسهیلات پرداختی شبکه بانکی در این مدت ۶۹.۱ درصد افزایش یافت.

با این حال، افزایش حجم تسهیلات لزوماً به معنای رشد سرمایه‌گذاری و تقویت تولید نیست. بخشی از منابع مالی پرداخت‌شده ممکن است صرف تأمین سرمایه در گردش واحدها و پوشش افزایش هزینه‌های مواد اولیه، انرژی و دستمزد شود. از این رو، برای مشخص شدن اثر واقعی این اعتبارات، باید بررسی شود چه میزان از منابع بانکی به توسعه ظرفیت تولید، نوسازی تجهیزات و اجرای طرح‌های جدید اختصاص پیدا کرده است.

سهم بنگاه‌های کوچک از تسهیلات چقدر است؟

در کنار حجم اعتبارات، نحوه توزیع منابع در بخش صنعت و معدن نیز اهمیت زیادی دارد. بخش قابل توجهی از تسهیلات ممکن است به بنگاه‌های بزرگ برسد، در حالی که واحدهای کوچک و متوسط به دلیل مشکلاتی مانند کمبود وثایق و پیچیدگی فرآیند اعتبارسنجی، فرصت کمتری برای دریافت تسهیلات دارند.

تجربه بسته حمایتی ۷۰۰ همتی نیز نشان داده است که افزایش یا حتی عبور میزان تسهیلات پرداختی از سقف‌های پیش‌بینی‌شده، لزوماً به معنای دسترسی گسترده همه بنگاه‌ها به منابع مالی نیست.

تنها رقم تسهیلات ملاک نیست

بر همین اساس، ارزیابی عملکرد نظام بانکی نباید تنها بر میزان اعتبار پرداخت‌شده متمرکز باشد. ترکیب تسهیلات و محل مصرف آنها نیز باید مورد توجه قرار گیرد. مقایسه منابع بانکی با شاخص‌هایی همچون رشد واقعی تولید، میزان سرمایه‌گذاری، افزایش ظرفیت، اشتغال و صادرات می‌تواند تصویر روشن‌تری از میزان اثرگذاری تسهیلات بر اقتصاد واقعی ارائه کند.

در واقع، اهمیت اصلی در این است که مشخص شود منابع پرداخت‌شده تا چه اندازه از نیازهای جاری بنگاه‌ها فراتر رفته و به ایجاد ظرفیت‌های جدید اقتصادی کمک کرده‌اند.

ضرورت هدایت منابع به سمت تولید

افزایش تسهیلات زمانی می‌تواند به رشد پایدار صنعت و معدن منجر شود که بخش قابل توجهی از آن به سمت سرمایه‌گذاری، نوسازی ماشین‌آلات، افزایش بهره‌وری و توسعه ظرفیت تولید هدایت شود.

بنابراین، در کنار رشد حجم اعتبارات، باید کیفیت تخصیص منابع و میزان دسترسی بنگاه‌های مختلف به تسهیلات نیز مورد ارزیابی قرار گیرد. هدایت هدفمند منابع بانکی می‌تواند نقش مهمی در تبدیل رشد اعتبارات به رشد واقعی تولید و سرمایه‌گذاری ایفا کند.