فولاد سنگان در مسیر تکمیل زنجیره فولاد؛ توسعه از معدن تا آهن اسفنجی

منطقه معدنی سنگان با برخورداری از ذخایر قابل توجه سنگ‌آهن، یکی از مهم‌ترین قطب‌های معدنی کشور و یکی از پایه‌های تأمین خوراک صنعت فولاد ایران به شمار می‌رود. در این میان، فولاد سنگان با توسعه ظرفیت‌های معدنی و فرآوری، به دنبال آن است که حضور خود را در حلقه‌های مختلف زنجیره فولاد خراسان رضوی گسترش دهد.

این شرکت در حال حاضر دو کارخانه تولید کنسانتره و گندله با ظرفیت اسمی سالانه پنج میلیون تن در اختیار دارد، اما برنامه‌های توسعه‌ای فولاد سنگان فراتر از ظرفیت‌های فعلی تعریف شده است. افزایش تولید کنسانتره و گندله، توسعه فعالیت‌های معدنی، تنوع‌بخشی به منابع تأمین سنگ‌آهن و حرکت به سمت تولید آهن اسفنجی، مهم‌ترین محورهای این برنامه را تشکیل می‌دهند.

علی رسولیان که از هشتم شهریور ۱۴۰۴ مدیریت فولاد سنگان را بر عهده گرفته، توسعه پروژه‌ها و استفاده حداکثری از ظرفیت‌های معدنی منطقه را در اولویت قرار داده است؛ رویکردی که هدف آن تقویت جایگاه فولاد سنگان در زنجیره معدن و فولاد و افزایش ارزش افزوده تولید در داخل استان است.

هدف‌گذاری تولید ۸.۵ میلیون تن کنسانتره

یکی از پروژه‌های کلیدی فولاد سنگان، افزایش ظرفیت تولید کنسانتره به ۸.۵ میلیون تن در سال است. این هدف از سه مسیر دنبال می‌شود؛ حفظ ظرفیت پنج میلیون تنی فعلی، راه‌اندازی کارخانه ۲.۵ میلیون تنی کنسانتره هماتیتی و افزایش یک میلیون تن دیگر از طریق ارتقای ظرفیت خطوط موجود.

کارخانه کنسانتره هماتیتی در حال حاضر حدود ۵۲ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و تکمیل آن امکان بهره‌گیری بیشتر از ذخایر هماتیتی منطقه را فراهم خواهد کرد. این طرح علاوه بر افزایش ظرفیت تولید، می‌تواند تنوع خوراک مورد استفاده فولاد سنگان را افزایش داده و بخشی از ذخایر کمتر مورد استفاده قرارگرفته منطقه را وارد چرخه تولید کند.

تأمین منابع ارزی مورد نیاز این پروژه نیز در دستور کار قرار گرفته تا روند اجرای طرح با سرعت بیشتری دنبال شود. با بهره‌برداری از کارخانه جدید، ظرفیت کنسانتره‌سازی فولاد سنگان افزایش یافته و توان شرکت برای تأمین مواد اولیه زنجیره فولاد تقویت خواهد شد.

افزایش ظرفیت گندله‌سازی تا ۶.۵ میلیون تن

برنامه توسعه فولاد سنگان تنها به کنسانتره محدود نمی‌شود. این شرکت افزایش ظرفیت تولید گندله از پنج میلیون تن فعلی به ۶.۵ میلیون تن در سال را نیز دنبال می‌کند.

رشد ظرفیت گندله‌سازی در کنار توسعه کنسانتره‌سازی، زمینه لازم برای تکمیل حلقه‌های بعدی زنجیره را فراهم می‌کند. در صورت تحقق این طرح‌ها، مجموع ظرفیت تولید کنسانتره و گندله فولاد سنگان از ۱۰ میلیون تن فعلی به بیش از ۱۵ میلیون تن خواهد رسید.

افزایش این ظرفیت‌ها می‌تواند جایگاه فولاد سنگان را در تأمین مواد اولیه واحدهای احیای مستقیم کشور تقویت کند و زمینه حرکت شرکت به سمت حلقه‌های با ارزش افزوده بالاتر را فراهم آورد.

آهن اسفنجی؛ حلقه بعدی زنجیره فولاد سنگان

یکی از برنامه‌های مهم فولاد سنگان، بررسی و حرکت به سمت تولید آهن اسفنجی در منطقه است. در شرایط فعلی، بخشی از گندله تولیدشده در سنگان برای تبدیل به آهن اسفنجی به سایر نقاط کشور منتقل می‌شود؛ موضوعی که هزینه حمل را به زنجیره تولید تحمیل می‌کند.

ایجاد ظرفیت تولید آهن اسفنجی در نزدیکی معادن و واحدهای فرآوری سنگان می‌تواند ضمن کاهش هزینه‌های حمل، بخشی از ارزش افزوده این محصول را در خراسان رضوی حفظ کند. این اقدام همچنین ظرفیت ایجاد صنایع پایین‌دستی و فرصت‌های شغلی تخصصی جدید را در منطقه افزایش خواهد داد.

به این ترتیب، سنگان می‌تواند از یک منطقه مهم استخراج و فرآوری سنگ‌آهن به یکی از قطب‌های زنجیره کامل فولاد در شرق کشور تبدیل شود.

ورود ماشین‌آلات فولاد سنگان به عملیات معدنی

در کنار توسعه کارخانه‌ها، فولاد سنگان حضور مستقیم‌تری در فعالیت‌های معدنی پیدا کرده است. این شرکت بخشی از ماشین‌آلات ملکی خود را وارد عملیات استخراج و حمل سنگ‌آهن کرده تا کنترل بیشتری بر تأمین خوراک کارخانه‌های فرآوری داشته باشد.

اکنون ۱۱ دستگاه معدنی متعلق به فولاد سنگان در حال فعالیت هستند و چهار دستگاه دیگر نیز برای ورود به چرخه عملیات آماده شده‌اند. در مجموع، این ۱۵ دستگاه می‌توانند سالانه عملیات بارگیری و انتقال حداقل هفت میلیون تن سنگ‌آهن را انجام دهند؛ رقمی که معادل حدود ۷۰ درصد نیاز کارخانه کنسانتره‌سازی است.

فولاد سنگان در سال ۱۴۰۴ نیز با استفاده از ماشین‌آلات ملکی و برداشت از دمپ‌های میانی، بیش از ۷.۴ میلیون تن سنگ‌آهن مورد نیاز کارخانه کنسانتره‌سازی را تأمین کرد. این تجربه، ظرفیت شرکت برای مدیریت مستقیم بخشی از عملیات معدنی و پشتیبانی از جریان تولید را نشان می‌دهد.

تنوع‌بخشی به منابع تأمین سنگ‌آهن

افزایش ظرفیت تولید بدون دسترسی پایدار به خوراک امکان‌پذیر نیست. از همین رو، فولاد سنگان علاوه بر توسعه فعالیت‌های معدنی خود، به دنبال متنوع‌سازی مسیرهای تأمین سنگ‌آهن است.

خرید سنگ‌آهن از معادن پلاسری منطقه، مشارکت در استخراج معادن مجتمع سنگان، خرید معدن، مشارکت در اکتشاف و بهره‌برداری از محدوده‌های بخش خصوصی و سایر مجموعه‌ها و همچنین تأمین سنگ‌آهن از بورس و معادن دیگر استان‌ها، بخشی از این برنامه را تشکیل می‌دهد.

در همین راستا، تشکیل یک شرکت معدنی با مشارکت فولاد سنگان نیز در دست بررسی است. چنین مجموعه‌ای می‌تواند به بازوی تخصصی شرکت در حوزه اکتشاف و استخراج تبدیل شود و با تجمیع منابع فنی و مالی، زمینه اجرای پروژه‌های بزرگ معدنی در منطقه را فراهم کند.

اکتشاف ذخایر عمیق برای تأمین خوراک آینده

ذخایر معدنی سنگان، مهم‌ترین پشتوانه توسعه بلندمدت این منطقه محسوب می‌شوند. ذخیره اقتصادی قابل استخراج معادن اصلی منطقه حدود ۱.۲ میلیارد تن برآورد شده و تکمیل عملیات اکتشافی می‌تواند تصویر دقیق‌تری از ظرفیت واقعی ذخایر ارائه دهد.

نتایج اکتشافات انجام‌شده نیز از وجود ذخایر در اعماق منطقه حکایت دارد. دسترسی به این منابع می‌تواند افق تأمین خوراک فولاد سنگان و سایر واحدهای صنعتی منطقه را در بلندمدت تقویت کند.

حفاری‌های عمیق، توسعه اکتشافات، نوسازی تجهیزات و استفاده از فناوری‌های جدید در عملیات معدنی از جمله اقداماتی است که می‌تواند ذخایر شناسایی‌شده را به ظرفیت اقتصادی قابل بهره‌برداری تبدیل کند.

نوسازی ناوگان معدنی در کنار توسعه تولید

توسعه ظرفیت استخراج نیازمند تقویت تجهیزات و ماشین‌آلات معدنی است. به همین دلیل، نوسازی ناوگان و افزایش تعداد ماشین‌آلات ملکی در برنامه توسعه فولاد سنگان جایگاه ویژه‌ای دارد.

فعالیت ۱۱ دستگاه و آماده‌سازی چهار دستگاه دیگر، بخشی از این برنامه است که با هدف افزایش توان بارگیری و حمل سنگ‌آهن اجرا می‌شود. توسعه تجهیزات حفاری و استخراج نیز می‌تواند توان فولاد سنگان را برای آماده‌سازی جبهه‌های معدنی و تأمین خوراک افزایش دهد.

استفاده از ماشین‌آلات جدید علاوه بر افزایش ظرفیت عملیات، می‌تواند به کاهش توقفات، هزینه‌های تعمیرات و مصرف سوخت کمک کند. حرکت به سمت فناوری‌های نوین و هوشمندسازی عملیات معدنی نیز زمینه مدیریت دقیق‌تر و داده‌محور فعالیت‌ها را فراهم خواهد کرد.

سنگان؛ در مسیر تکمیل زنجیره فولاد

مجموع پروژه‌های تعریف‌شده در فولاد سنگان نشان می‌دهد برنامه توسعه این شرکت تنها افزایش ظرفیت یک کارخانه نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از اقدامات در حوزه معدن، اکتشاف، استخراج، فرآوری، تأمین خوراک و تکمیل زنجیره تولید را شامل می‌شود.

افزایش ظرفیت کنسانتره‌سازی به ۸.۵ میلیون تن، رشد ظرفیت گندله‌سازی تا ۶.۵ میلیون تن، توسعه عملیات معدنی، تنوع‌بخشی به منابع سنگ‌آهن و برنامه‌ریزی برای تولید آهن اسفنجی، مهم‌ترین حلقه‌های این مسیر هستند.

در صورت اجرای این طرح‌ها، فولاد سنگان می‌تواند حضور خود را در بخش‌های مختلف زنجیره فولاد از اکتشاف و استخراج تا تولید کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی گسترش دهد. چنین مسیری علاوه بر تقویت امنیت تأمین مواد اولیه، می‌تواند سهم بیشتری از ارزش افزوده صنعت فولاد را در خراسان رضوی حفظ کرده و جایگاه منطقه سنگان را در توسعه صنعتی شرق کشور پررنگ‌تر کند.
منبع: فولاد نیوز